💢چگونه اردونمیک (اقتصاد اردوغانی) ترکیه را غرق می‌کند؟

60

💢چگونه “اردونمیک” (اقتصاد اردوغانی) ترکیه را غرق می‌کند؟


تارنمای پراجکت “سیندیکیت” در مقاله‌ای که ماه گذشته منتشر کرد، به تأثیر ویرانگر اقتصاد اردوغانی بر وضعیت ترکیه پرداخته و از آن به کنایه به “اردو-نومیک” (Erdonomics) یاد کرده(ترکیب اردوغان و اکونومیک).

اقتصاد ترکیه، پس از سال‌ها سوء مدیریت رئیس جمهوری اقتدارگرا، در حال تلو تلو خوردن است. بدون رهبری جدید یا اصلاح مسیری که شامل یک سیاست پولی سخت‌تر باشد، چشم‌انداز اقتصادی خانوار‌های ترکیه همچنان تیره‌تر خواهد شد و نادیده گرفتن تأثیر آن بر ثبات این کشور غیرممکن می‌شود.

اقتصاد ترکیه با بحران مواجه است، تورم بالا و رو به افزایشی را تجربه می‌کند، رشد اقتصادی متوقف شده و ذخایر ارزی به شدت کاهش یافته است. مردم با کمبود بسیاری از کالا‌ها دست و پنجه نرم می‌کنند و خانوار‌های کم درآمد و متوسط به طور فزاینده‌ای در حال فقیر شدن هستند. با کاهش سرانه تولید ناخالص داخلی از ۱۲۶۰۰ دلار در سال ۲۰۱۳ به ۸۵۰۰دلار در سال ۲۰۲۰، جمعیت ۸۵ میلیونی ترکیه در بیشتر سال‌های یک دهه گذشته با چشم انداز اقتصادی ضعیفی روبرو بوده اند.

مشکلات ترکیه تقریباً به طور کامل توسط خودش ایجاد شده است. دولت رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، سال‌ها به بی‌خاصیت کردن نهاد‌های دموکراتیک کشور و ایجاد تفرقه در میان مردم برای سرکوب ظهور یک اپوزیسیون سیاسی مشغول بوده است. به دلیل عملکرد خوب ترکیه به لحاظ اقتصادی طی سال‌های گذشته، حزب عدالت و توسعه اردوغان از سال ۲۰۰۲ در هر رای گیری مجدداً انتخاب شده است. اما این حمایت در نتیجه وخامت اوضاع سیاسی و اقتصادی به شدت کاهش یافت.

شرایط اقتصادی از این هم بدتر است. هنگامی که رشد اقتصادی ترکیه در اواسط دهه ۲۰۱۰ شروع به کند شدن کرد، دولت اردوغان با حمایت از سرمایه گذاری‌های زیرساختی در مقیاس بزرگ و تشویق بانک‌ها به پایین نگه داشتن نرخ بهره به این موضوع پاسخ داد. اما از آنجایی که این هزینه‌ها از منابع خارجی تامین می‌شد، فشار تورمی ایجاد کرد.

نرخ تورم ترکیه در سال ۲۰۱۷ دو رقمی شد و از آن زمان تاکنون با سرعت بیشتری افزایش یافته است؛ بنابراین ترکیه قبل از بحران کووید-۱۹ با مشکلات اقتصادی مواجه بود و وقتی همه‌گیری فرا رسید، این کشور را به شدت تحت تأثیر قرار داد. اگرچه اقدامات محرک بسیار شدید باعث از سرگیری رشد اقتصادی در ترکیه شد، اما وضعیت اقتصاد کلان این کشور ناپایدار شده است.

اردوغان مدت‌هاست که بانک مرکزی را تحت فشار قرار داده تا نرخ‌های بهره را پایین نگه دارد، زیرا معتقد است که تورم ناشی از نرخ‌های بهره بالاست. حال آنکه، هر اقتصاددان معتبری اذعان می‌کند که برای کاهش تورم به نرخ‌های بهره بالاتر و نه کمتر نیاز است.

اما اردوغان بر اعتقاد غلط خود پافشاری می‌کند و طی دو سال گذشته سه بار رئیس بانک مرکزی را تغییر داده است تا اطمینان حاصل کند که مقامات پولی به دستورات او عمل می‌کنند. در همین ارتباط، رئیس کل جدید بانک مرکزی در ۱۶دسامبر نرخ بهره را ۱درصد دیگر کاهش داد و آن را به ۱۴ درصد رساند. به این ترتیب، نرخ سود واقعی به ۷- درصد رسید.

علاوه بر این، بسیاری از سیاست‌های محرک دولت، تورم را بدون افزایش تولید واقعی تسریع کرده، باعث فرار سرمایه شده و کاهش شدید ارزش لیر ترکیه را به دنبال داشته است. به طوری که لیر ترکیه در سال جاری 45 درصد از ارزش خود را در برابر دلار آمریکا از دست داد. پس از تخلیه سریع ذخایر بانک مرکزی، بدهی‌های ناخالص این بانک تا مارس ۲۰۲۱ از ۱۵۰ میلیارد دلار گذشت، در حالی که دارایی‌های آن به زیر ۹۰ میلیارد دلار کاهش یافت.

ادامه مطلب

🆔@Ir_Azariha