دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا گفت که مقامات آمریکایی روز دوشنبه مذاکرات جداگانهای با واسطهها داشتند، اما او جزئیاتی ارائه نکرد.
رادار ارمنستان این موضوع را با تیگران داوودیان کارشناس ایران در میان گذاشت.
–از این مذاکرات در خصوص توقف درگیری چه انتظاری می توان داشت؟
– همانطور که می دانید مجمع عمومی سازمان ملل در حال برگزاری بود و تعداد زیادی از رهبران جهان از جمله رئیس جمهور و وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در آن حضور داشتند. رئیس جمهور اکنون به ایران بازگشته است، اما وزیر امور خارجه برای ادامه مذاکرات با فرستادگان ویژه ترامپ در نیویورک مانده است. یک توافق قوی در ژوئن – معروف به توافقنامه اسلام آباد – در این مورد حاصل شد. معاون رئیس جمهور ونس در درجه اول میانجی این توافق بود و ترامپ و پزشکیان آن را از راه دور امضا کردند. با این حال، برخی از تندروها در ایران متعاقباً آن را نقض کردند و هرگز اجرا نشد. به گفته کارشناسان، توافق اسلام آباد برای ایران کاملاً مطلوب بود، زیرا هیچ مفاد محدود کننده توانایی های هسته ای یا توسعه موشکی در آن وجود نداشت. با این حال، همانطور که اشاره کردم، ایالات متحده آن را به اصرار ونس پذیرفته بود. اما اکنون ترامپ آن را رد می کند. ایران می خواهد اجرای آن را ببیند، اما ترامپ شرایط جدیدی را اضافه می کند. او تاکید می کند که دیگر توافق اسلام آباد را نمی پذیرد و خواستار ورود به موضوع هسته ای است. همانطور که می دانید سال گذشته آمریکا تاسیساتی را که ایران در آنجا غنی سازی اورانیوم می کرد به شدت بمباران کرد. ایران 48 کیلوگرم اورانیوم غنی شده دارد. ظاهراً آن را نابود نکرده است. آن اورانیوم هنوز وجود دارد و ایران آن را به مکان دیگری منتقل کرده است. ایالات متحده معتقد است که این سایت جدید را نیز کشف کرده است. در زیر کوهی برجسته و به خوبی مستحکم است. اکنون ترامپ تهدید می کند که اگر توافقی امضا نشود و توانایی های هسته ای مهار نشود، این تاسیسات جدید را بمباران خواهند کرد.
–آیا می توان گفت که مذاکرات از سر گرفته شده است یا هنوز به طور کامل به مسیر خود بازگشته اند؟
– کارشناسان معتقدند امشب وضعیت مشخص می شود چرا که اخبار ضد و نقیضی وجود دارد: از یک سو گفته می شود عراقچی اقامت خود در نیویورک را تمدید کرده است و از سوی دیگر ایرانی ها اصرار دارند که به محض اتمام زمان مقرر به خانه بازگردد. اما واقعیت چیست؟ واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده هر دو به یکدیگر نیاز دارند – به این معنا که انتخابات میان دوره ای کنگره آمریکا حدود 40 روز دیگر نزدیک می شود و ترامپ نگران است که حزبش نتواند پیروزی خود را حفظ کند و کرسی های خود را از دست بدهد. ایران نیز با مشکلات اقتصادی شدیدی مواجه است. جالب اینجاست که ایران عملاً تنگه هرمز را محاصره کرده است، در حالی که ایالات متحده کل خلیج فارس را محاصره کرده است. به عبارت دیگر، ایران صادرات نفت را مختل می کند، در حالی که ایالات متحده مانع همه واردات و صادرات ایران می شود. ایران در حال حاضر نمی تواند نفت خود را بفروشد – مشکلی بزرگ، با توجه به اینکه صنعت آن به شدت به نفت متکی است – و به همین دلیل است که ما شاهد کاهش روزانه ارزش پول ملی هستیم. امروز نرخ هر دلار به 245 هزار تومان رسیده است که رقمی بی سابقه است. قیمت نفت در بازار بین المللی افزایش یافته است و نارضایتی شهروندان آمریکایی را دامن می زند و ترامپ در تلاش است تا با هر وسیله ای این موضوع را حل کند. راه حل در یافتن زمینه مشترک با ایران برای اطمینان از عدم اخلال در صادرات نفت از طریق تنگه هرمز است.
آیا موضوع تنگه هرمز – یکی از بحرانی ترین مشکلات – حل خواهد شد، با توجه به اینکه وضعیت هم در جبهه روسیه و اوکراین و هم در تنگه بر قیمت جهانی سوخت تأثیر گذاشته و به یک مسئله جهانی تبدیل شده است؟
-بله، برای تحلیلگران نیز تعجب آور است که ایران – که همیشه تنگه را “بمب اتمی” خود می دانست… اگر به خاطر داشته باشید، زمانی که مدودف از تهران بازدید کرد، به ایرانی ها گفت که تنگه هرمز برای آنها بمب اتمی است. اما اکنون، همانطور که اشاره کردم، ایران در شرایط بسیار تنگی قرار دارد. آنها گفته اند که اگر آمریکا شرایط آنها را بپذیرد، همه مسائل ظرف یک هفته حل می شود و در همان هفته تنگه به طور کامل برای کشتیرانی باز خواهد شد. متوجه شدید که “یک هفته” به معنای پاکسازی مین است، زیرا ایرانی ها تنگه هرمز را مین گذاری کرده اند تا از عبور کشتی ها جلوگیری کنند.
– با توجه به اینکه اسرائیل نقش مهمی در این «بازی» داشته است، آیا در حال حاضر در مذاکرات حضور دارد و نقش آن را چگونه ارزیابی می کنید؟
– شما نکته بسیار مهمی را مطرح می کنید، زیرا اسرائیل نیز چالش های بزرگ و پیچیده خود را دارد. انتخابات پارلمانی اسرائیل نیز در ماه اکتبر برگزار می شود. همانطور که می دانید، اسرائیل – مانند ارمنستان – در حال حاضر یک جمهوری پارلمانی است و بنیامین نتانیاهو به شدت نگران انتخاب مجدد خود است. او همچنین در حال بررسی راه هایی برای تضمین یک دوره دیگر است. در پی اخبار امروز می دانیم که نتانیاهو روز گذشته به همراه رئیس موساد به امارات سفری محرمانه داشته است. طرف عربی این موضوع را محرمانه نگذاشت و تایید کرد که این دیدار انجام شده است. به عبارت دیگر، اسرائیل مشتاق است که این موضوع را به هر قیمتی حل کند و برای انتخاب مجدد نتانیاهو مورد لطف کشورهای عربی قرار گیرد. البته کارشناسان معتقدند صرف نظر از اینکه کدام نیروی سیاسی در اسرائیل انتخاب شود، با ایران دشمنی خواهد کرد. به عبارت دیگر، یک نیروی طرفدار ایران نمی تواند در اسرائیل انتخاب شود. که خارج از بحث است.
لیلیت آبراهامیان
