حکمت حاجی‌اف، دستیار رئیس‌جمهور آذربایجان، اعلام کرده است که نیروهای بدخواه در دیاسپورای ارمنی همچنان فعال هستند و تلاش می‌کنند تا دستور کار صلح را تضعیف کنند.
گاگیک کمالیان، دانشمند علوم سیاسی، این موضوع را با رادار ارمنستان در میان گذاشته است.
–او با این بیانیه می خواهد چه پیام سیاسی را به ایروان برساند؟
– به طور کلی اخیراً یک موضع تخریبی از طرف آذربایجان مشاهده شده است. اگرچه ممکن است آشکارا تهاجمی نباشد، با این وجود واضح است که آنها در تلاش برای تشدید تنش هستند. به سختی می توان گفت که آیا هدف این است که روند صلح را به طور کامل از مسیر خارج کند یا صرفاً به تعویق انداختن امضای معاهده صلح. من تمایل دارم بر این باورم که آنها از این تاکتیک های مخرب برای توقف زمان استفاده می کنند، زیرا به نظر می رسد فشار نامرئی بر آذربایجان وجود دارد که نشان می دهد زمان امضای معاهده صلح فرا رسیده است. اکنون از طریق این اظهارات مخرب، تلاش می شود تا حدی از مسئولیت به دوش ارمنستان منتقل شود. در چشم‌انداز سیاسی ارمنستان، نیروهایی – مانند ARF (Dashnaktsutyun) – از نظر سیاسی فعال هستند و دیدگاه‌های رونشیستی دارند. طرف آذربایجانی به دنبال استفاده از این موضوع به نفع خود است.
-چرا باکوی رسمی در این مرحله به فعالیت های دیاسپورای ارمنی توجه ویژه ای دارد؟
– به طور کلی، ارزیابی های متورم در مورد دیاسپورای ارمنی وجود دارد. اگر به نحوه توصیف محافل علوم سیاسی در روسیه و اوکراین نگاه کنیم که اهمیت دیاسپورا برای سیاست خارجی ارمنستان را توصیف می کنند، احتمالاً تصورات مشابهی در آذربایجان وجود دارد – یعنی این باور که دیاسپورای ارمنی می تواند تأثیر قابل توجهی بر سیاست خارجی ارمنستان داشته باشد. در واقع، از سال 2018 – زمانی که نیکول پاشینیان به قدرت رسید – و پس از پایان جنگ، شکاف بزرگی بین دیاسپورای ارمنی و موضع رسمی ارمنستان پدید آمد. هنگامی که مردم از دیاسپورای ارمنی صحبت می کنند، اغلب دفاتر ARF (Dashnaktsutyun) و “Hay Dat” (موضوع ارمنی) را تصور می کنند. با این حال، معادل سازی آنها با سیاست خارجی دولت فعلی ارمنستان نادرست است. اگر مردم این دو را معادل می دانند، عمدا این کار را انجام می دهند. با این حال، اجازه دهید فرض کنیم که این تا حد زیادی یک مورد تصور اشتباه است.
–وی همچنین از تداوم احساسات بدخواهانه در میان جوانان ارمنی ابراز نگرانی کرد و از دولت ارمنستان خواست که فعالانه در جهت آماده سازی جامعه برای صلح تلاش کند. این را چگونه تفسیر می کنید؟
– این نیز یک ارزیابی اغراق آمیز است. آنها اساساً اظهارات تحریک آمیز را تکرار می کنند. من معتقدم آذربایجان با چنین اظهاراتی تلاش می کند تا به تنش دامن بزند. این الگو از زمان حادثه معروف گندزاسر که حاجی اف سعی کرد با رفتار جاهلانه خود وضعیت را به سخره بگیرد، در یک واکنش زنجیره ای ادامه داشته است. من فکر می‌کنم طرف ارمنی باید در مقابل وسوسه پاسخ گویی به تپ مقاومت کند. با این حال، تحلیلگران سیاسی یا شهروندان خصوصی مطمئناً می‌توانند به این نکته اشاره کنند که اگر جوانان ارمنستان احساسات بدخواهانه داشته باشند، ده برابر این تعداد در آذربایجان وجود دارد. آذربایجان همچنان سیاست آرمن هراسی را در سطح دولتی دنبال می کند. در آنجا، هر دو نفر دشمنی با مردم ارمنی دارند. در واقع، اگر طرف آذربایجانی خواهان صلح پایدار است، باید این روند را در داخل آغاز کند، همانطور که مقامات ارمنستان اراده انجام این کار را دارند و در حال حاضر انجام می دهند. اجرای سیاست صلح در حوزه دانشگاهی نیز به شجاعت – در واقع، جسارت زیادی نیاز دارد. باید بگویم مسئولان این موضوع را به خوبی مدیریت می کنند. آذربایجان با امضای قرارداد 8 آگوست وارد مرحله ای شده است که رهایی از آن دشوار خواهد بود. بله، بازیگران بین المللی – به ویژه روسیه – وجود دارند که به دنبال از بین بردن توافقنامه 8 اوت و پروژه “TRIPP” هستند. آذربایجان محاسبه می کند که اگر، برای مثال، ایالات متحده در میان تغییرات ژئوپلیتیکی ضعیف شود، می تواند راه حلی به سبک روسیه را انتخاب کند – سناریویی که در آن ارمنستان تنها بازنده خواهد بود. در نتیجه، آذربایجان به دنبال متوقف کردن روند صلح برای ارزیابی چگونگی وقوع رویدادها در سه تا چهار سال آینده و تعیین اینکه آیا ممکن است فرصتی برای تعقیب جاه‌طلبی‌های حداکثری به دست آورد یا خیر. در غیر این صورت، در چارچوب اعلامیه 8 اوت باقی می ماند و روند صلح را ادامه می دهد.
حاجی اف در اظهارات اخیر خود نیز گفته است که آذربایجان نه تنها با دولت ارمنستان بلکه با “مردم ارمنی” نیز خواهان صلح است. به نظر شما آیا مردم برای این کار آمادگی دارند؟
«در حال حاضر نه مردم آذربایجان و نه مردم ارمنستان ذهنیتی برای نزدیک‌تر شدن به یکدیگر ندارند. آیا ممکن است؟ در کوتاه مدت، خیر؛ اما در دراز مدت، برقراری صلح امکان پذیر است. با این حال، صلح مستلزم دنبال کردن یک سیاست خاص است – چیزی که در حال حاضر در مورد ارمنستان مشهود است اما در مورد آذربایجان نه. با این حال، تکرار می‌کنم: ارمنستان نباید مواضع سیاسی خود را تغییر دهد، و نباید تسلیم وسوسه درگیر شدن در یک پویایی ویرانگر با آذربایجانی‌ها شود. باید برای پیشبرد سیاست صلح تلاش کند. به طور کلی، صلح یک دستور کار است که به عنوان یک کارت قوی در دستان ارمنستان عمل می کند.
لیلیت آبراهامیان
