توسط برج جولولیان
گفتگوی اخیر بین آلن سیمونیان، دبیر شورای امنیت ارمنستان و آرا خاچاطوریان، سردبیر روزنامه ارمنی مستقر در لس آنجلس اسبارز، بحث آشنا و نگران کننده ای را در مورد رابطه بین جمهوری ارمنستان و دیاسپورای آن باز کرده است.
سیمونیان که تا اوت 2026 رئیس مجلس ملی ارمنستان بود، از برخی ارامنه مهاجر در فرانسه و ایالات متحده انتقاد کرد که نقشه‌های سرزمینی تاریخی را منتشر می‌کنند، به مقامات ارمنی توهین می‌کنند و از میهن‌پرستی صحبت می‌کنند و در عین حال از واقعیت‌های پیش روی ارمنستان دور می‌مانند.
اظهارات او در 6 اکتبر بی جهت تند بود. اشاره به منتقدان به عنوان “میهن پرستان قلابی”، استناد به نام خانوادگی تغییر یافته ارمنی، و گفتن به آنها که از سیاست ارمنستان دوری کنند، برای یک مقام ارشد دولتی زبان نامناسبی بود.
خاچاطوریان در مقاله ای که ابتدا توسط اسبارز و متعاقباً توسط مجله Nouvelles d’Arménie. او از کمک های تاریخی دیاسپورا دفاع کرد و در عین حال دولت نخست وزیر نیکول پاشینیان را به فاصله گرفتن از ارامنه دیاسپورا و تضعیف هویت ملی ارمنی متهم کرد.
اما پاسخ او یک سوال به همان اندازه مهم را مطرح می کند: چرا باید احترام را فقط در یک جهت خواست؟
احترام باید به هر دو صورت عمل کند
سال‌هاست که گفتمان سیاسی ارمنستان با اتهامات خیانت، بی‌وفایی و خصومت نسبت به منافع ملی مشخص شده است. برخی از مفسران دیاسپورا به این رویارویی فزاینده شخصی کمک کرده اند.
هاروت ساسونیان، ستون نویس برجسته دیاسپورا، دو نمونه مستند ارائه می دهد. او در ستون 25 مه 2026 خود این سوال را مطرح کرد که آیا رفتار پاشینیان نشان دهنده رفتار یک “فرد عاقل” است. او در ستون دوم مارس، آراییک هاروتونیان، رئیس دفتر نخست‌وزیر را به‌عنوان «کارمندی برای پاشینیان» توصیف کرد.
ساسونیان همچنین گزارش داد که هاروتونیان او را “ستون نویس بر فراز تپه” خطاب کرده است. این مبادله نشان می‌دهد که چگونه تحقیر شخصی می‌تواند متقابل شود، و اختلافات اساسی را با تحقیر متقابل جایگزین کند.
پاسخ خود خاچاطوریان نیز از الگوی مشابهی پیروی می کند. او این سوال را مطرح می کند که آیا سیمونیان به طور معناداری با مؤسسات دیاسپورا درگیر بوده است یا صرفاً از رستوران های گران قیمت در بورلی هیلز و پاریس لذت برده است.
این اظهارات نیاز به بررسی استانداردهای اعمال شده دارد. اگر از مقامات ارمنستان انتظار می رود که منتقدان دیاسپورا را محترمانه خطاب کنند، آیا مفسران دیاسپورا نباید همان خویشتنداری را نسبت به مقامات منتخب نشان دهند؟
حق انتقاد از یک حکومت اساسی است. رهبران ارمنستان باید به سوالات دشوار در مورد امنیت ملی، دیپلماسی، حکومت داری و رفتارشان با مخالفان سیاسی پاسخ دهند.
اما انتقاد مستلزم تمسخر شخصی، اتهام خیانت یا زیر سوال بردن وفاداری ملی ارمنی دیگری نیست.
همچنین مخالفت با یک دولت نباید خود به خود شاهدی بر این باشد که دولت ملت ارمنی را رها کرده است.
احترام نمی تواند یک تعهد یک طرفه باشد.
هیچ سازمان سیاسی مالک دیاسپورا نیست
فدراسیون انقلابی ارمنی (ARF) و کمیته ملی ارمنی آمریکا (ANCA) سابقه طولانی در حمایت سیاسی دارند. کمک های آنها مستحق شناسایی است، همانطور که مواضع سیاسی آنها مستحق بررسی است.
اما هیچ یک از این دو سازمان به جای کل ارامنه دیاسپورا صحبت نمی کنند.
دیاسپورا متشکل از میلیون‌ها ارمنی با تاریخ‌های مختلف، اعتقادات سیاسی، اولویت‌ها و روابط با جمهوری است.
بسیاری از آنها از طریق آموزش، بشردوستی، سرمایه گذاری، تخصص حرفه ای، حفظ فرهنگ و مشارکت بین المللی بدون تعلق به هیچ سازمان سیاسی مشارکت می کنند.
هیچ حزب، روزنامه یا گروه مدافعی دارای اختیار انحصاری برای تعریف میهن پرستی ارمنی نیست.
همچنین هیچ جنبش سیاسی نباید مخالفت خود با یک دولت خاص را با موقعیت کل دیاسپورا اشتباه بگیرد.
همین اصل در مورد مقامات ارمنستان نیز صادق است. آنها باید بدانند که انتقاد از دیاسپورا از وابستگی یک ارمنی به وطن نمی کاهد.
دیاسپورا از هر حزب سیاسی بزرگتر است و جمهوری از هر دولتی بزرگتر است.
ارمنستان از گذشته نمی تواند حکومت کند
ارمنستان نمی تواند در سال 2026 دیپلماسی را انجام دهد که گویی در حال مذاکره با امپراتوری عثمانی 1915، اتحاد جماهیر شوروی در سال 1975 یا حتی قدرت های منطقه ای 1994 است.
دنیا تغییر کرده است. محیط ژئوپلیتیک ارمنستان تغییر کرده است. چالش های امنیتی، فرصت ها و مشارکت های بالقوه آن تغییر کرده است.
نقشه‌های تاریخی در حافظه جمعی، کلاس‌های درس، بایگانی و موزه‌های ما جایگاه واقعی خود را دارند. آنها تاریخ مردم ما و سرزمین هایی را که نسل ها از آن ریشه کن شده اند حفظ می کنند.
اما نقشه هایی که یک قرن پیش ترسیم شده اند نمی توانند جایگزین استراتژی امنیت ملی امروز شوند.
دولت ارمنستان باید با ترکیه، آذربایجان، روسیه، اروپا و ایالات متحده که امروز وجود دارد، برخورد کند، نه صرفاً با آنهایی که از تاریخ به یادگار مانده است.
این به معنای فراموشی نسل کشی ارامنه، کنار گذاشتن یاد آرتساخ یا نادیده گرفتن حقوق ارامنه آواره نیست.
عدالت تاریخی همچنان مهم است. حفظ هویت ارمنی هم همینطور.
اما مسئولیت های یک دولت مستقل با مسئولیت های یک جامعه که حافظه تاریخی خود را حفظ می کند متفاوت است.
ارمنستان باید از قلمرو شناخته شده بین المللی خود محافظت کند، از جمعیت خود دفاع کند، توانایی های نظامی خود را تقویت کند، مشارکت های بین المللی خود را متنوع کند و اقتصاد خود را توسعه دهد.
این مسئولیت ها تنها با شعارهای تاریخی قابل انجام نیست.
کسانی که مخالف رویکرد دیپلماتیک دولت هستند، حق دارند این کار را انجام دهند. اما جایگزین های جدی باید توضیح دهند که چگونه بهتر از مرزهای ارمنستان محافظت می کنند، موقعیت مذاکره آن را تقویت می کنند و آسیب پذیری های آن را کاهش می دهند.
این یک خواسته غیرمنطقی نیست. این جوهر بحث سیاسی مسئولانه است.
جمهوری و دیاسپورا: مسئولیت های مختلف، منافع مشترک
در مقاله 31 اوت من، دیاسپورا و جمهوری: حفظ حافظه، ایجاد قدرت ارمنی، منتشر شده در MassisPostمن استدلال کردم که وجود یک دولت ارمنی مستقل مسئولیت های دیاسپورا را تغییر داده است.
حفظ حافظه ارمنی همچنان ضروری است. اما ارمنستان همچنین به سرمایه، تخصص، فناوری، شبکه های بین المللی و نفوذ سیاسی دیاسپورا برای تقویت جمهوری زنده نیاز دارد.
دیاسپورا نیازی به تعیین دولت ارمنستان برای کمک به آینده ارمنستان ندارد.
فرصت بزرگتر آن در کمک به تضمین این است که هر دولتی که ارمنی ها انتخاب کنند، وارث کشوری قوی تر، امن تر و مستقل تر باشد.
ارامنه دیاسپورا حق شرکت در بحث های ملی، انتقاد از سیاست های دولت و دفاع از منافع ارمنستان را دارند.
اما سازمان های سیاسی دیاسپورا حق وتوی بر تصمیمات اتخاذ شده توسط نهادهای قانون اساسی ارمنستان ندارند.
این نهادها به نوبه خود باید پاسخگو، شفاف و محترمانه نسبت به ارامنه مقیم خارج از کشور باقی بمانند.
جمهوری و دیاسپورا شریک هستند، نه ناظران سیاسی یکدیگر.
مسئولیت های آنها متفاوت است، اما منافع بلندمدت آنها باید حول محور امنیت، حاکمیت، رفاه و استقلال ارمنستان باشد.
دفاع از جمهوری دفاع از یک دولت نیست
یک تمایز اساسی وجود دارد که اغلب از مباحث سیاسی ارمنستان ناپدید می شود.
حمایت از جمهوری ارمنستان مستلزم حمایت از نیکول پاشینیان، آلن سیمونیان یا هر حزب سیاسی خاصی نیست.
دولت ها می آیند و می روند. جمهوری باید تحمل کند.
مقامات ارمنستان باید در قبال تصمیمات و شکست های خود از جمله حوادث امنیتی، محاسبات اشتباه دیپلماتیک و اظهارات عمومی نامناسب پاسخگو باشند.
حادثه مرزی اخیر در سیونیک که در آن یک نظامی آذربایجانی وارد خانه ارمنی شد و به یک زن شلیک کرد، سؤالات قانونی را در مورد امنیت مرزها و هماهنگی سازمانی ایجاد می کند. این سؤالات مستحق بررسی جدی و پاسخگویی عمومی است.
اما نهادهای دولت ارمنستان را نباید با افرادی که به طور موقت آنها را اشغال می کنند اشتباه گرفت.
به همین ترتیب، مخالفت سیاسی با دولت نباید به ادعای مالکیت انحصاری بر منافع ملی ارمنستان تبدیل شود.
سیاست یک دولت ذاتاً اشتباه نمی شود زیرا مخالفان آن دولت را دوست ندارند. همچنین یک سیاست صرفاً به این دلیل که به نام امنیت ملی ارائه می شود صحیح نمی شود.
هر پیشنهادی را باید بر اساس محاسن و پیامدهای آن ارزیابی کرد.
حاکمیت ارمنستان، نهادهای قانون اساسی، امنیت ارضی و رفاه درازمدت از هر جناح سیاسی بزرگتر است.
مسئولیت مشترک همه ارامنه
مبادله بین سیمونیان و خاچاطوریان باید باعث تشویق هر دو طرف شود.
مقامات ارمنی باید هنگام صحبت کردن با جوامع دیاسپورایی که وابستگی به وطن از نسل‌های آوارگی جان سالم به در برده است، توجه بیشتری نشان دهند.
مفسران و سازمان های سیاسی دیاسپورا نیز باید بررسی کنند که آیا زبان آنها به بحث سازنده ملی کمک می کند یا صرفاً خصومت سیاسی را عمیق می کند.
نارضایتی های تاریخی را نمی توان پاک کرد. اختلافات سیاسی از بین نخواهد رفت. همچنین نباید به نام وحدت ملی انتقادات مشروع را خاموش کرد.
اما آینده ارمنستان به چیزی بیش از حفظ استدلال های سیاسی گذشته نیاز دارد.
این امر مستلزم نهادهای قوی‌تر، دیپلماسی معتبر، مشارکت‌های متنوع، توسعه اقتصادی، و یک دیاسپورا است که آماده کمک به این اهداف بدون نیاز به انطباق سیاسی است.
میهن پرستی را نمی توان با بلندی اتهامات، سن نقشه های فرد یا شدت مخالفت با یک حکومت سنجید.
باید در مسئولیت‌هایی که فرد می‌پذیرد، گزینه‌های پیشنهادی و مشارکت‌هایی که فرد انجام می‌دهد منعکس شود.
سوال نباید این باشد که چه کسی میهن پرست تر است.
این باید این باشد که آیا سخنان، سیاست ها و اقدامات ما جمهوری ارمنستان را تقویت می کند یا خیر.
این مسئولیتی است که ارامنه در همه جا مشترک هستند.
Berge Jololian یک متخصص فناوری اطلاعات و امنیت سایبری ارمنی-آمریکایی است که در ایروان، ارمنستان، و واتر تاون، ماساچوست مستقر است. نوشته او به بررسی دولت و حاکمیت ارمنستان، روابط بین جمهوری و دیاسپورا، امنیت منطقه ای و انتخاب های استراتژیک پیش روی دولت های کوچک می پردازد.
