ایروان- کارولین موگار به محوطه ماتنداران، مخزن باشکوه دست نوشته های باستانی ارمنستان نگاه می کند، آرامی عمیق بر سر او نشسته است. همین دیروز، او اینجا ایستاد تا فصل جدیدی از محیط زیست را برای کشوری که بیش از سه دهه را صرف تغییر شکل آن کرده است، اعلام کند. امروز، رئیس باسابقه بازنشسته مجمع ارامنه آمریکا به ادیسه زیست محیطی می پردازد که نه با دیدی بکر از طبیعت، بلکه با مبارزه خام و نومیدانه برای بقای انسان آغاز شد.
تراژدی بقا
بیش از سی سال پیش، قفقاز جنوبی گرفتار واقعیت های ویرانگر جنگ اول آرتساخ (1991-1994) بود. مردم ارمنستان که در یک محاصره وحشیانه به دام افتاده بودند و در پی زلزله 1989 گیومری با یک خلاء انرژی فاجعه بار روبرو بودند، به جنگل های خود نگاه کردند. خانواده ها که راه دیگری برای گرم کردن خانه یا پختن غذای خود نداشتند، انتخابی غم انگیز اما ضروری را انجام دادند. تبر برداشتند.
موگار با نگاهی به پیدایش پروژه درخت ارمنستان (ATP) به یاد می آورد: «این یک موقعیت واقعاً دراماتیک بود. “لحظه ای را تصور کنید که مردم نمی خواستند به طبیعت آسیب برسانند، اما مجبور بودند این کار را انجام دهند. مسئله بقا بود.”
برهنه شدن مناظر منجر به غم و اندوه و اصطکاک اجتماعی شد. برای موگار و همسر فقیدش، جان اوکانر، منظره ملتی که آینده خود را برای زنده ماندن در زمستان مصرف می کند، فراخوانی برای اقدام بود. موگر در حالی که از بازدید مقامات و اعضای دیاسپورا با خشم و عصبانیت نسبت به سقوط درختان واکنش نشان می‌داد، زخم روانی و زیست‌محیطی عمیق‌تری دید که نیاز به التیام داشت.
او به این نتیجه رسید که بهترین درمان کاشت است.
پرورش تغییر رفتار
آنچه به عنوان یک واکنش محلی به ویرانی های زمان جنگ آغاز شد، به یکی از تأثیرگذارترین تلاش های زیست محیطی در تاریخ مدرن ارمنستان تبدیل شده است. طی 30 سال گذشته، ATP بیش از ده میلیون درخت را در خاک ارمنستان ریشه دوانده است، به طور سیستماتیک مناظر طبیعی را بازسازی کرده، اکوسیستم های شکننده را تثبیت کرده و جوامع محلی را تقویت کرده است.
برای موگار، این مأموریت هرگز صرفاً زیبایی شناختی نبوده است. به نظر او، حفاظت از محیط زیست به طور جدایی ناپذیری به هستی اصلی یک ملت وابسته است. او با قاطعیت تاکید می کند: “حفاظت از محیط زیست را نمی توان از امنیت یا حاکمیت جدا کرد.”
دستیابی به این امر مستلزم تغییر آگاهی عمومی بود. موگار طی سه دهه از بازدید از ارمنستان، شاهد دگرگونی عمیقی در نحوه نگرش مردم به فضاهای سبز بوده است که توسط دانش ساختاریافته، پوشش رسانه ای و کمپین های آگاهی تخصصی ATP که خاک، آب و جنگل ها را هدف قرار داده است، هدایت می کند. از طریق همه چیز، از فیلم های مستند و انیمیشن های کودکان گرفته تا دوره های حضوری و مدارس تابستانی، آگاهی عمومی به شدت افزایش یافته است.
درختکاری در ماتنداران
این آگاهی در حال افزایش به یک حرکت رو به رشد مشارکت عملی تبدیل می شود. رتبه های ATP در حال گسترش است و تعداد فزاینده ای از داوطلبان شرکتی و افراد اختصاص داده شده را شامل می شود. موگار با صراحت خاطرنشان می کند: «به گفته وی، این هنوز به طور کامل به یک فرهنگ تبدیل نشده است.
مهم این است که ساکنان محلی در این تکامل نقش اساسی دارند. هر زمان که ATP یک رویداد کاشت در جامعه را سازماندهی می کند، محله همیشه آستین های خود را بالا می زند. قبل از اینکه یک بیل به خاک بخورد، ساکنان آموزش های هدفمند دریافت می کنند، بنابراین آنها به طور کامل هدف پشت درخت و نحوه مراقبت از آن را درک می کنند.
ریشه های عمیق و خرده های آینده
ستون فقرات ساختاری پروژه نیز به طرز چشمگیری تکامل یافته است. در دهه 1990 که با کمبود نقدینگی مواجه بود، این ابتکار تقریباً به طور کامل به شور و شوق و جیب ارامنه دیاسپورا متکی بود. امروز، این پروژه ریشه های عمیق و نهادی در خود جمهوری دارد. حمایت مالی محلی به میزان قابل توجهی افزایش یافته است که با تعهد شرکای بین المللی مطابقت دارد.
با این حال، علی‌رغم موفقیت عظیم آنها، موگار همچنان بر زمین مانده است. شعار مهم ATP این است که «ما فقط درخت نمی کاریم، طبیعت را احیا می کنیم، جوامع را تقویت می کنیم و آینده ارمنستان را شکل می دهیم»، اما موگار معتقد است که آنها تازه شروع کرده اند.
او می‌گوید: «من نمی‌خواهم ادعاهای بزرگ و بلندی داشته باشم، اما می‌توانم بگویم که ما پایه‌های بسیار محکمی گذاشته‌ایم و هنوز در آغاز این سفر هستیم. “این یک مسیر طولانی است و من باید یک بار دیگر برنامه های آموزش محیط زیست و کارمان با جوانان و نوجوانان را برجسته کنم – زیرا این همان پایه ای است که ما را قادر می سازد تا از این مسیر عبور کنیم.” او فعالانه از روزنامه نگاران و مردم محلی دعوت می کند تا با کودکان و ساکنان جوامعی که ATP در حال بازسازی مراتع و کاشت جنگل هستند، صحبت کنند و مشتاق شنیدن دیدگاه های آنها هستند.
این سفر دور کامل ATP را به پله های ماتنداران بازگردانده است. این سازمان قبلاً یک کارگاه تخصصی دارد که کاغذهای مرمتی را که توسط مؤسسه برای حفظ میراث مکتوب ارمنستان استفاده می شود، تولید می کند. دیروز آنها آخرین ابتکار مهم خود را اعلام کردند: ایجاد یک باغ چند منظوره در محوطه این موسسه.
این پروژه سرانجام چشم اندازی را محقق می کند که در دهه 1970 توسط لوون خاچیکیان، مدیر مؤسس مؤسسه نسخه های خطی ارمنی وجود داشت. برای موگار، نماد ساختن باغ در اینجا عمیق است.
موگر متفکرانه می‌گوید: «اگر چیزی وجود دارد که می‌خواهیم به نسل‌های آینده منتقل کنیم، شاید ریشه آن باشد. “ماتنداران در هسته اصلی هویت ما ریشه های دانش و فرهنگ را در خود جای داده است. ما در نظر گرفتیم که چگونه این ریشه ها را گسترش دهیم – به طوری که ممکن است به فراتر از ماتنداران برسد و در عین حال محکم در خاک بماند. اگر آن ریشه ها نیز ملموس باشند – به شکل درختان شگفت انگیز است. بگذارید این ریشه ها کاشته شوند تا طبیعت را با ثروت عظیم فرهنگی و علمی یکپارچه کنند.”
همگرایی میراث ها
کارولین موگار و آنتونی بارسامیان، یکی از اعضای هیئت امنای پروژه درخت ارمنستان.
وقتی از موگار در مورد ریشه های خودش و آنچه او را عمیقاً به این خاک وصل می کند، می پرسند، لبخند می زند و میراثی غنی و دوگانه را آشکار می کند.
او می گوید: «پدر من در سال 1901 در خارپرت به دنیا آمد. زمانی که به ایالات متحده نقل مکان کرد، او هنوز کودک بود. مادر من آمریکایی است؛ او در شهر کوچک سالم، نزدیک بوستون به دنیا آمد – جایی که اغلب به آن شهر جادوگران می گویند.
او با اذعان به افسانه های ادبی معروف زادگاه مادرش به گرمی می خندد. “افسانه ای رایج وجود دارد که خانواده مادرم با جادوگران سالم مرتبط هستند. بنابراین، من هر دو را در درون خود دارم – ریشه های ارمنی ام از خارپرت و جادوگران از سالم!”
در حالی که ارمنستان به حرکت در مرزهای پیچیده ژئوپلیتیکی و محیطی ادامه می دهد، میلیون ها درخت که در سراسر دره های آن کشیده شده اند به عنوان شاهدی زنده از روح آمیخته سرسختی و جادوی موگار هستند. آنها به عنوان یک مدرک پایدار برای یک حقیقت ساده عمل می کنند: حتی در تاریک ترین زمستان های درگیری انسانی، عمل کاشت یک بذر، اعلامیه نهایی حاکمیت است.
عکس برتر از مجمع ارامنه آمریکا
عکس های دیگر از نارک الکسانیان
اگر اشتباه تایپی پیدا کردید، می توانید با انتخاب ناحیه متن و فشار دادن CTRL+Enter به ما اطلاع دهید.
