یک تغییر سیاسی جدی در صربستان رخ داده است. جنبش دانشجویی که ماه هاست در انتخابات مجلس اعتراضاتی را علیه مقامات برگزار می کند پیروزی قدرت مسلط در حیات سیاسی کشور را برای بیش از یک دهه به چالش کشیده است.
بر اساس گزارش ارائه شده، الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور مستعفی صربستان، با پذیرش شکست، اعلام کرد که جنبش دانشجویی می تواند 135 به 140 از 250 کرسی پارلمان را به دست آورد. بر اساس برآوردهای اولیه، حزب مترقی صربستان به رهبری وی حدود 105 نمایندگی دارد. بر اساس این گزارش، جنبش دانشجویی حدود 2 میلیون و 200 هزار رأی در مقابل یک میلیون و 720 هزار رأی حزب حاکم به دست آورد.
چه چیزی جنبش را آغاز کرد؟
جنبش دانشجویی در پس زمینه نارضایتی عمومی از مسئولان به وجود آمد. شرکت کنندگان در تظاهرات از عملکرد نهادهای دولتی، اتهامات فساد مالی، شرایط کاری رسانه ها و عدم پاسخگویی مقامات انتقاد کردند.
این جنبش در ابتدا به عنوان یک اعتراض خیابانی شکل گرفت، اما بعداً توانست حمایت سیاسی خارج از دانشگاه را به خود جلب کند و جوانان، نمایندگان طبقه متوسط شهری و شهروندان ناراضی از مخالفان موجود را متحد کند. شرکت در انتخابات به فرصتی برای جنبش تبدیل شده است تا اعتراض عمومی را به نمایندگی مجلس تبدیل کند.
چرا نارضایتی به پیروزی انتخاباتی تبدیل شد؟
یکی از مهم‌ترین دلایل شکل‌گیری این جنبش، ریزش سایبان ایستگاه راه‌آهن شهر نووی ساد در اول نوامبر ۲۰۲۴ بود که در نتیجه آن ۱۶ نفر جان باختند. پس از این فاجعه، دانشجویان خواستار مسئولیت و رسیدگی شفاف از مسئولان شدند. اعتراضات بعداً به جنبش گسترده‌تری علیه فساد و تمرکز قدرت تبدیل شد.
الکساندر ووچیچ از سال 2014 نقشی مسلط در زندگی سیاسی صربستان داشته است، ابتدا به عنوان نخست وزیر و سپس به عنوان رئیس جمهور خدمت کرد. پیروزی جنبش دانشجویی ضربه ای به نیروی سیاسی تحت رهبری وی است که سال هاست بر برنامه های سیاسی کشور مسلط بوده است.
بر اساس اطلاعات اولیه که روز دوشنبه منتشر شد، لیست دانشجویان 52.54 درصد آرا و ائتلاف “صربستان متحد” به رهبری ووچیچ 39.29 درصد آرا را کسب کردند. مشارکت رای دهندگان 68.78 درصد بود. جنبش دانشجویی می تواند از مجموع 250 کرسی مجلس، حدود 140 کرسی را به دست آورد و این فرصت را داشته باشد که به تنهایی دولت تشکیل دهد.
چه چیزی در صربستان تغییر خواهد کرد؟
پیروزی در انتخابات به این معنا نیست که جنبش دانشجویی مشکلات حاکمیتی کشور را حل کرده است. نیروی سیاسی جدید با مسائل مبارزه با فساد، استقلال نهادهای دولتی، بهبود کار سیستم قضایی و رسانه ها مواجه است.
جهت گیری سیاست خارجی نیز مهم است. صربستان باید به تصمیم گیری در مورد روند پیوستن به اتحادیه اروپا، روابط با روسیه و چین و همچنین موضوع کوزوو ادامه دهد. سیاست آینده جنبش دانشجویی هنوز مشخص نشده است.
بنابراین، آنچه در صربستان اتفاق افتاد نه تنها نتیجه انتخابات پارلمانی، بلکه نمونه ای از اعتراض عمومی طولانی مدت است که به انتقال قدرت سیاسی تبدیل شده است. با این حال، آزمون بعدی جنبش این خواهد بود که چگونه می‌تواند حمایت انتخاباتی را به حکومتی مؤثر تبدیل کند.
