مصاحبه شونده رادار ارمنستان کارشناس روابط بین الملل شاهان گانتاهاریان است.
– به نظر شما در روابط ترکیه و آذربایجان چه می گذرد؟ در پی تصمیمی که در آذربایجان در خصوص حجاب گرفته شد، شاهد اتهامات متقابل بودیم. با این حال، در سطح رسمی نیز نشانه‌هایی از آشتی را دیدیم. در واقع چه چیزی در آنجا اتفاق می افتد؟
– مسئله حجاب نمود برجسته تلاش آذربایجان برای رهایی از کنترل یا وابستگی آنکارا است. این را نمی توان رد کرد که ناشی از نفوذ خارجی – به ویژه اسرائیل است. روابط اسرائیل با آنکارا در مسیری کاملاً متفاوت حرکت می کند، در حالی که روابط آن با آذربایجان در حال تعمیق است. در جبهه دیپلماتیک، آذربایجان به آنکارا پیام می دهد که قصد دارد از وضعیت «برادر کوچکتر» فراتر رفته و مسیر مستقل تری را دنبال کند. آنکارا به نوبه خود تلاش می کند همه اینها را کم اهمیت جلوه دهد. در هر صورت، محورهای راهبردی همچنان پابرجا هستند و وضعیت از آستانه نگرانی دیپلماتیک صرف به چیزی جدی تر نرفته است.
– علی اف به دلیل مشغله کاری زیاد در اجلاس سران کشورهای ترک زبان ترکیه شرکت نخواهد کرد. آیا این یک ژست سیاسی است یا واقعاً حجم کار سنگینی دارد؟
– من معتقدم که این یک ژست است – یکی از چندین مورد دیگر. غیبت خود رئیس دولت یک اقدام اعتراضی یا گسست در روابط نیست. بلکه فقط یک ژست است – یک پیام – و تنها نیست.
– به نظر می رسد که در مورد حل و فصل مناقشه روسیه و اوکراین فعالیت جدیدی وجود دارد. همچنین صحبت هایی درباره دیدار احتمالی پوتین، ترامپ و شی جین پینگ وجود دارد. به نظر شما، چنین دیداری – اگر قرار بود برگزار شود – چه دستاوردی دارد؟ یا این هنوز هم صرفاً آرزوست؟
– اگر قرار بود این نشست سه جانبه برگزار شود، به جای یک سیستم کاملاً تثبیت شده، یک تحول مهم برای نظم جهانی خواهد بود. چالش ها متعدد و پیچیده هستند و انتظار حل و فصل آنها یا دستیابی به توافقات رسمی غیرواقعی است. در هر صورت، قالب سه جانبه – به عنوان یک سازه نمادین – طرف های درگیر را وادار می کند تا مواضع خود را مجدداً تنظیم کنند. اوکراین، از جمله موضوعات دیگر، موضوع اصلی در دستور کار خواهد بود. از نظر واقع بینانه، تنها می توان انتظار آغاز گفت وگو در مورد آتش بس را داشت. با این حال، این می تواند به واقعیتی منجر شود که در آن قالب سه جانبه به کلید حل مسائل ژئوپلیتیک تبدیل شود. با این حال، در حال حاضر، این صرفاً نظری باقی مانده است. رویدادها ممکن است بعد از انتخابات ایالات متحده روند متفاوتی داشته باشند.
– ترامپ رئیس جمهور آمریکا از آمادگی برای دیدار با پوتین و زلنسکی خبر داده و همچنین گفته است که پیشرفت هایی در جهت حل و فصل مناقشه وجود دارد. آیا شما معتقدید که این جلسه واقعاً برگزار خواهد شد و آیا در واقع پیشرفت واقعی وجود دارد؟
– نمی توان آن را رد کرد، اما موضع ترامپ ناشی از انگیزه های داخلی آمریکایی است – به ویژه با توجه به نزدیک شدن به انتخابات میان دوره ای. پایان دادن به جنگ با ایران، بحث در مورد آتش بس در اوکراین، و گفتگو با چین و روسیه، همگی بخشی از دستور کار انتخاباتی ترامپ است. بنابراین، این تحولات را نمی توان صرفاً از دریچه ژئوپلیتیک توضیح داد.
– دونالد ترامپ درباره حمله به ایران صحبت کرده است. آیا باید منتظر چنین تحولاتی پس از انتخابات آتی در آمریکا باشیم؟
– ترامپ می تواند خیلی سریع حرفی کاملا متفاوت بزند. هدف تسریع توافق در مورد تنگه هرمز است. چنین اظهاراتی به عنوان فشار برای دستیابی به آن هدف خاص عمل می کند. این اولین بار نیست که چنین تهدیدی ابراز می شود، اما بعداً به سمت تمایل به مذاکره تغییر جهت داد. نمی توان به اظهارات ترامپ تکیه کرد.
– مایلم به انتخابات پارلمانی که در اسرائیل برگزار شد نیز اشاره کنید. نتایج در مورد از سرگیری احتمالی جنگ علیه ایران چه پیامدهایی خواهد داشت؟
– صرف نظر از نتیجه یا ماهیت دولتی که تشکیل می شود، من معتقدم تهدید ناشی از ایران یک موضوع مبرم برای اسرائیل باقی خواهد ماند. در این زمینه همه چیز با آمریکا هماهنگ است. اسرائیل بدون رضایت آمریکا آغازگر تشدید تنش نخواهد بود. دستور کار مذاکرات با ایران با ایالات متحده است. اسراییل فاقد ظرفیت انجام اقدامات بزرگ و مستقل است.
آرمان گالویان
