داویت پوقوسیان، مدیر موزه، در مورد جنگ و بیماری همه گیر، درهم شکستن قالب های دانشگاهی محافظه کار، و مشارکت تاریخی چشمگیر با موزه بریتانیا و لوور برای نشان دادن میراث ارمنی در صحنه جهانی با هتک صحبت می کند.
زمانی که داویت پوگوسیان در سال 2020 نقش مدیر موزه تاریخ ارمنستان را بر عهده گرفت، بیش از 400000 اثر هنری و مجموعهای از بحرانهای تاریخی به او تحویل داده شد.
در میانه یک بیماری همه گیر جهانی که موزه را تعطیل کرده بود، برنامه های اولیه پوگوسیان برای توسعه سیستماتیک بلافاصله لغو شد. تنها دو روز پس از بازگشایی کوتاه مدت پس از همهگیری، ساختمان مجبور شد دوباره برای تهویه حیاتی و بازسازیهای کنترل آب و هوا بسته شود. سپس، جنگ آرتساخ شروع شد. خدمه ساخت و ساز به طور ناگهانی موزه را ترک کردند تا به خطوط مقدم بروند و پوگوسیان متوجه شد که بزرگترین عملیات حفاظتی در تاریخ مدرن موزه را هماهنگ می کند و 10 درصد از کل مجموعه را برای تخلیه اضطراری آماده می کند.
پوگوسیان به یاد می آورد: «من متوجه شدم که باید از مفهوم توسعه که در ابتدا ارائه کرده بودم به مدیریت بحران تغییر مسیر دهم.
با این حال، حتی در حالی که درهای فیزیکی موزه بین سالهای 2020 تا 2022 قفل بود، موسسه از سکوت خودداری کرد. این موزه به مکانهای خارجی متمرکز شد – مانند میزبانی نمایشگاه لباسهای سنتی در مجاور ساختمان سابق وزارت امور خارجه – و یک نمایشگاه بینالمللی بزرگ را به هلند فرستاد که بعداً به عنوان “بهترین نمایشگاه سال” این کشور شناخته شد. امروزه با بازگشایی موفقیت آمیز بیش از 80 درصد از فضاهای نمایشگاهی، موزه در نهایت از بقا به یک احیای جسورانه و در معرض دید عموم در حال گذار است.
شکستن قالب دانشگاهی
برای دههها، موزه تاریخ تحت یک فلسفه محافظهکارانه دوران شوروی کار میکرد و نقش خود را صرفاً از منظر علمی و آکادمیک مینگریست. دیدگاه مدرن پوگوسیان عمداً مخل است: او یک نهاد باز و پاسخگو می خواهد که توسط آموزش عمومی هدایت شود. برای دستیابی به این هدف، موزه مسیرهای آموزشی متناسب با سن، مجموعه سخنرانیهای عمومی و برنامهریزی نمایشگاهی تهاجمی را راهاندازی کرده است.
این تحول نهادی مستلزم تغییرات عمیق ساختاری بود. پوگوسیان دپارتمان های کاملاً جدیدی را ایجاد کرد که به طور خاص به توسعه، بازاریابی و برنامه ریزی آموزشی اختصاص یافته است. زمانی که دولت چهار شعبه منطقه ای را در شبکه خود ادغام کرد: موزه تاریخ سیسیان، موزه تاریخ محلی هرازدان، موزه برادران اوربلی و موزه نظامی “مادر ارمنستان”، مسئولیت های موزه نیز یک شبه گسترش یافت. بسیاری از این شاخه ها از زمان شوروی تقریباً بدون تغییر باقی مانده بودند و اکنون در حال مدرن سازی شدید هستند.
با این حال، رشد تنگناهای ساختاری را به سطح آورده است. سطح کارکنان موزه به شدت افزایش یافته است. در حال حاضر، یک متصدی می تواند مسئولیت مدیریت بیش از 70000 نمایشگاه را داشته باشد. زیرساخت های فیزیکی نیز تحت فشار است. به اشتراک گذاشتن یک ورودی با موزه ملی دیگر در مجموعه میدان جمهوری اغلب گردشگران را در مورد اینکه به کدام موسسه وارد می شوند دچار سردرگمی می کند. علاوه بر این، یک موزه مدرن به فضاهایی برای اوقات فراغت نیاز دارد، با این حال ساختمان در حال حاضر فاقد یک کافه در محل، مناطق بازی اختصاصی کودکان و یک فروشگاه بزرگ سوغات است. هنگامی که جمعیت زیادی برای رویدادهایی مانند “شب موزه” می آیند، فضای محدود 2000 متر مربعی نمایشگاه به سرعت شلوغ می شود.
برای رفع این مشکل، وزارت آموزش، علم، فرهنگ و ورزش ارمنستان یک مسابقه طراحی معماری را برای گسترش و ارتقاء محوطه در نزدیکی میدان جمهوری راه اندازی کرده است. هدف پوغوسیان تغییر عادات عمومی است و رویای یک جریان ثابت روزانه بین 1000 تا 1500 بازدیدکننده را در سر می پروراند، جایی که مردم محلی حداقل 20٪ از جمعیت را تشکیل می دهند و گردشگران ورودی 50٪ را تشکیل می دهند.
باز کردن قفل خزانه ها از طریق نوآوری دیجیتال
موزه با بیش از 400000 مورد در مخزن خود، با یک معضل جهانی مواجه است: چگونه کل تاریخ یک ملت را در یک فضای محدود به نمایش بگذارید؟ از نظر تاریخی، دوره های خاصی مورد غفلت قرار گرفت. در دوران اتحاد جماهیر شوروی، جمع آوری مواد به شدت از دریچه ایدئولوژیک فیلتر می شد و مشکلات اقتصادی دهه 1990 شکاف های تاریخی عمیقی بر جای گذاشت. در نتیجه، از عمر کوتاه دو ساله جمهوری اول ارمنستان (1918-1920) اندکی در موزه باقی مانده است – آثار باستانی از آن دوران در سراسر جوامع ارمنی دیاسپورای جهانی پراکنده یا در آرشیوهای سیاسی قفل شده است.
متصدیان در حال حاضر مشغول جمع آوری این مواد شکسته شده و آماده بازگشایی نمایشگاه دائمی هستند. اما حتی برای مصنوعاتی که در حال حاضر در اختیار موزه هستند، فضای فیزیکی حکم می کند که تنها حدود 4000 قطعه از بهترین آثار را می توان در هر زمان به نمایش گذاشت. پوغوسیان خاطرنشان می کند که بسیاری از اقلام تنها قطعاتی هستند که نمایش فیزیکی ایزوله را بیهوده می کنند، اگرچه برای تحقیقات علمی حیاتی باقی می مانند.
برای پر کردن شکاف بین کامل بودن دانشگاهی و دسترسی عمومی، موزه به فناوری روی آورده است.
پوقوسیان میگوید: «بهعنوان یک متخصص، تمایل دارم تا جایی که ممکن است نمایش دهم. این موزه به طور فعال در حال ایجاد یک پورتال مجموعه های آنلاین در وب سایت رسمی خود است. علاوه بر این، بیش از 40000 مورد – بیش از 10٪ از کل دارایی موزه – قبلاً دیجیتالی شده و در پلت فرم موزه یکپارچه وزارت فرهنگ بارگذاری شده است و به محققان جهانی امکان دسترسی فوری به گنجینه های ارمنستان را می دهد.
عصر جدید دیپلماسی جهانی
سال 2024 یک تغییر اساسی در نحوه تعامل موزه با جامعه بین المللی بود. این موزه به جای اینکه به مبادلات ساده مصنوعات بپردازد، با موفقیت یک مدل نمایشگاهی بسیار مشارکتی را معرفی کرد.
این پیشرفت در طی همکاری با موزه بریتانیا، که سه اثر هنری ارمنی را برای یک نمایشگاه بزرگ در لندن قرض گرفته بود، رخ داد. یکی از آن قطعات – یک ظروف کمیاب و آیینی به شکل خرس که در آرتاشات حفاری شده است – مستقیماً در کنار مجسمه مشهور برنزی موزه بریتانیا از الهه آناهیت ارمنی به نمایش گذاشته شد. پوگوسیان که در افتتاحیه لندن در مقابل نمایشگاه ایستاده بود، ایده ای متهورانه را به مدیر موزه بریتانیا ارائه کرد: الهه آناهیت را به خانه ایروان بیاورید.
اگرچه متصدی نمایشگاه هشدار داد که تقریباً غیرممکن است، اما این رویا به یک نمایشگاه موضوعی برجسته بر اساس مفهوم مادری، باروری و فراوانی تبدیل شد و مجسمه موزه بریتانیا را با آثار بومی حفاری شده از پایتخت باستانی ارمنستان متحد کرد.
این موفقیت یک واکنش زنجیره ای را برانگیخت. برای سه سال متوالی، موزه همکاری های بین المللی پرفروش را همزمان با روز استقلال ارمنستان تنظیم کرده است. در حال حاضر، این موزه میزبان بیش از 50 اثر فرهنگی ارزشمند از جزیره موزه معتبر برلین است. در اقدامی بی سابقه، شش موزه متمایز برلین، ایروان را به عنوان مقصد انحصاری خارجی برای جشن گرفتن 200 سالگرد مجموعه موزه خود انتخاب کردند.
یادگیری از بهترین ها برای پر کردن شکاف ها
پوقوسیان در مورد این واقعیت که ورود به محافل فرهنگی نخبگان مستلزم تمایل به یادگیری است کاملاً صادق است. این موزه اخیراً یادداشت تفاهم رسمی با غول های جهانی از جمله موزه لوور، موزه بریتانیا، جزیره موزه برلین و موزه ملی چین امضا کرده است.
این مشارکتها برای رسیدگی مستقیم به شکافهای مهم در تخصص حفاظت داخلی استفاده میشوند. به عنوان مثال، ارمنستان فاقد یک متخصص اختصاصی در زمینه چرم باستانی برای حفظ قدیمی ترین کفش جهان است که در مجموعه موزه نگهداری می شود. برای رفع این مشکل، موزه کارشناسانی را از موزه باستانشناسی حلب برای همکاری با کارکنان محلی، حتی انتقال کفشهای باستانی به بیمارستان محلی برای تجزیه و تحلیل تخصصی اشعه ایکس برای تأیید وضعیت پایدار آن، بهکار برد.
به طور مشابه، یک متخصص حفاظت از هلند برای مشاوره در مورد پنج اثر بسیار ارزشمند چوبی که از محل دفن لچاشن بازیابی شده بود، آورده شد و راه را برای یک متخصص ارمنی برای دریافت آموزش های پیشرفته در خارج از کشور هموار کرد.
موزه تاریخ ارمنستان با تبدیل مشارکت های بین المللی به فرصت هایی برای آموزش فنی، چیزی بیش از نمایش گذشته انجام می دهد. تحت هدایت پوگوسیان، در حال ساختن یک موسسه مدرن و در سطح جهانی است که می تواند میراث فرهنگی ارمنستان را برای نسل های آینده حفظ کند.
اگر اشتباه تایپی پیدا کردید، می توانید با انتخاب ناحیه متن و فشار دادن CTRL+Enter به ما اطلاع دهید.
