نسیمی موسیف، نظامی آذربایجانی که به طور غیرقانونی از مرز ارمنستان عبور کرده بود، به روستای شاکی در منطقه سیونیک رسیده بود و به پای یک زن ساکن محلی شلیک کرد.
این حادثه به راحتی می‌توانست جرقه تنش دوباره بین ارمنستان و آذربایجان شود، اما این بار وقایع مسیر دیگری به خود گرفت. این همچنین به صلح واقعی بین دو کشور اشاره می کند، زیرا – برای اولین بار از زمان پاراف قرارداد – سرویس امنیت دولتی آذربایجان به دنبال همکاری با سرویس های ویژه ارمنستان در این زمینه بود.
همانطور که در اطلاعیه سرویس امنیت ملی ارمنستان آمده است، در 29 سپتامبر، سرویس امنیت دولتی آذربایجان به طرف ارمنی اطلاع داد که یکی از نیروهای یکی از واحدهای نظامی آذربایجان پست خود را رها کرده و ممکن است وارد خاک ارمنستان شده باشد. به گفته دیانا کاراپتیان، تحلیلگر متخصص آذربایجان و کارشناس همکار در «شورای ارمنستان»، یکی از مهمترین جنبه های این وضعیت، همکاری بین خدمات مرزی دو کشور است. من همکاری بین سرویس‌های مرزی ارمنستان و آذربایجان را در این مرحله کاملاً مثبت ارزیابی می‌کنم – اگرچه بله، عواقب ناگواری داشت و مردم محلی وحشت دارند؛ یک زن مجروح شده است و بچه‌ها در حال حاضر در فضای ترس قابل توجهی هستند.»
کاراپتیان معتقد است که فقدان اطلاعات در این مورد برعکس نتیجه مورد نظر را ایجاد کرد. “باید به جامعه و مردم محلی در این مورد هشدار داده می شد؛ تلاش برای مدیریت وحشت با پنهان کردن اطلاعات در واقع نتیجه معکوس داشت و مردم در نهایت به کشف یک شهروند آذربایجانی در خانه های خود پایان دادند.”
آیا اطلاع قبلی طرف آذربایجانی و پاسخ طرف ارمنی می تواند به عنوان یک سازوکار اعتمادساز در حال ظهور تلقی شود؟
وی ادامه داد: اگر چنین روندی در سال‌های گذشته اتفاق می‌افتاد، طبیعتاً به یک درگیری مرزی تبدیل می‌شد، اما گفتمان سیاسی در مورد برقراری صلح – به‌ویژه در سال گذشته – این امکان را فراهم کرده است که از تبدیل شدن چنین حادثه‌ای به درگیری مرزی جلوگیری شود و از راه‌های قانونی و سیاسی حل شود.
داویت استپانیان، دانشمند علوم سیاسی، همین رویداد را از منظری متفاوت ارزیابی می کند. او نظریه تصادفی بودن حضور این سرباز در خاک ارمنستان را زیر سوال می برد.
من فکر نمی‌کنم چنین حوادثی تصادفی باشد، بله، تا جایی که به ما گفته می‌شود سازماندهی شده است – تا جایی که اطلاعات از آذربایجان منشأ می‌گیرد.»
در عین حال، تحلیلگر سیاسی این را به عنوان یک فرضیه و نه یک واقعیت تایید شده ارائه می کند.
به نظر استپانیان، این حادثه را باید در چارچوب تحولات اخیر ارمنی-آذربایجانی نیز نگریست.
“اگر روابط بین باکو و ایروان صاف بود، اگر روند صلح متوقف نمی شد، و اگر شرکت کنندگان طرح “پل صلح” طبق برنامه از باکو به ایروان سفر می کردند، چندان تمایلی به ارائه این نظریه نداشتم. اما در حال حاضر، معتقدم که این نظریه حداقل ارزش بررسی دارد.” دیانا کاراپتیان اشکال مختلف دستکاری در فضای اطلاعاتی و تبلیغاتی را رد نمی کند. با این حال، او بر اهمیت تضمین این که در سطح رسمی، این حادثه به چرخه اتهامات متقابل تبدیل نشود، تأکید می کند.
من نمی گویم که هیچ اظهارات تبلیغاتی در مورد این حادثه وجود ندارد یا کاملاً موجه است؛ بالاخره وضعیت در آن گذرگاه مرزی – که همانطور که می دانیم با توجه به اینکه اراضی ارمنی اشغالی در همان منطقه واقع شده اند – کاملاً مشکل ساز است – یک نگرانی واقع بینانه است. در سطح، رسیدگی به این حادثه اساساً در محدوده معقول نگه داشته شده است.”
داویت استپانیان همچنین خاطرنشان می کند که این حادثه قبلاً به موضوع ارزیابی سیاسی در ارمنستان تبدیل شده است. ما از قبل می‌توانیم ببینیم – حداقل در سطح لفاظی‌های سیاسی داخلی – که اپوزیسیون تلاش می‌کند از این امر سود ببرد و وقایع را مظهر ناتوانی رهبری ارمنستان و ناتوانی آن در مدیریت اوضاع نشان دهد.
به گفته دیانا کاراپتیان، تضمین ثبات روند صلح نیز مستلزم تعامل با جوامع مربوطه است. زیرا حتی اگر مکانیسم‌های ارتباطی در مرز ایجاد شود، ممکن است خود جوامع برای چنین موقعیت‌هایی آمادگی نداشته باشند. در نتیجه، هر حادثه جدید می تواند اعتمادی را که در حال حاضر ایجاد می شود، تضعیف کند.
طی سال گذشته کارهای قابل توجهی در جمهوری ارمنستان انجام شده است. “امیدوارم در جامعه آذربایجان نیز کارهایی انجام شود؛ زیرا هر چقدر هم که چنین فرآیندهای تعاونی یا اتفاقاتی وجود داشته باشد، اگر جوامع درک کاملی از صلح نداشته باشند و ناگهان با چنین حوادث منفی مواجه شوند، من معتقدم هر مکانیسمی برای اعتمادسازی ناگزیر آسیب می بیند.”
جزئیات در ویدیو
