روابط ارمنستان و روسیه پس از نشست پاشینیان و پوتین

توسط کریکور خدایان

پیامدهای دیدار پاشینیان و پوتین که هفته گذشته در بیشکک برگزار شد همچنان به طور گسترده در میان محافل عمومی و سیاسی ارمنستان مورد بحث قرار می گیرد.

جلسه شامل دو بخش بود. در بخش اول، در حضور خبرنگاران، دو رهبر دیدگاه های خود را در مورد روابط ارمنستان و روسیه ارائه کردند. رئیس جمهور پوتین بر آرزوهای ارمنستان برای پیوستن به اتحادیه اروپا تمرکز کرد و بار دیگر تاکید کرد که عضویت در اتحادیه اروپا با عضویت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا ناسازگار است. در پاسخ، پاشینیان بار دیگر تاکید کرد که ارمنستان علاقه مند به توسعه و تعمیق بیشتر روابط خود با روسیه است. وی در عین حال تاکید کرد که وضعیت منطقه ای پیرامون ارمنستان در سال های اخیر تغییر کرده است و روابط ارمنستان و روسیه باید با “چشم انداز تازه” نگریسته شود.

بخش دوم این نشست پشت درهای بسته برگزار شد و در مورد موضوعات مورد بحث اطلاعات کمی منتشر شد. با این حال، دو طرف توافق کردند که در سفر پاشینیان به مسکو، مشکلات موجود خود را در آینده به طور کامل بررسی کنند. در میان این مسائل، فوری ترین موضوع برای ارمنستان مربوط به مدیریت سیستم راه آهن ارمنستان است. در حال حاضر مدیریت آن به یک شرکت روسی سپرده شده است و به گفته طرف ارمنی، با توجه به اینکه تحریم‌های غرب علیه روسیه شرکت‌های بین‌المللی را از تجارت با نهادهای روسی محدود می‌کند، این امر می‌تواند مانع اجرای پروژه «مسیر ترامپ» شود. ایروان پیشنهاد داده است که حقوق مدیریت به کشور دیگری که برای روسیه قابل قبول است، منتقل شود.

از قزاقستان به عنوان کشور ثالث احتمالی یاد شده است. این کشور روابط خوبی با روسیه دارد و عضو ائتلاف نظامی سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) به رهبری مسکو، اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و کشورهای مشترک المنافع (CIS) است که تعدادی از جمهوری های شوروی سابق را گرد هم می آورد. روسیه به شدت با این پیشنهاد مخالف است و معتقد است که این طرح بخشی از تلاش برای حذف روسیه از منطقه قفقاز است و از طریق فشار غرب بر ارمنستان دنبال می شود.

در پایان نشست سازمان همکاری شانگهای که در بیشکک برگزار شد، رئیس جمهور پوتین در پاسخ به سوال یک روزنامه نگار به طور غیرمنتظره ای اعلام کرد که اگر ارمنستان پایگاه نظامی روسیه در گیومری را غیرضروری بداند، «حتی فردا آن را ترک خواهیم کرد». این اولین باری بود که چنین بیانیه ای در طول دوره رو به وخامت روابط دو کشور صورت می گرفت. پیشنهاد پوتین نیز غیرمنتظره بود زیرا طرف ارمنی هرگز این موضوع را مطرح نکرده بود و پیوسته تاکید کرده است که حذف پایگاه نظامی روسیه در دستور کار آن نیست.

به گفته محافل سیاسی، رئیس جمهور پوتین از این طریق فشار بر ایروان را به سطح بالاتری می برد و معتقد است که با مطرح کردن چنین موضوعی در بحث عمومی می تواند بر افکار عمومی ارمنستان تأثیر بگذارد. محافل اپوزیسیون قبلاً تأکید کرده اند که پس از خروج نظامی روسیه، آذربایجان و ترکیه به جمهوری ارمنستان حمله کرده و آن را از بین خواهند برد. نظر مخالف معتقد است که چنین خطری وجود ندارد و برعکس، در حضور نیروهای روس بود که ارتش آذربایجان تا نزدیکی جرموک پیشروی کرد.

انتظار می رود مذاکرات جدید بر سر ارسال گاز روسیه به ارمنستان در دسامبر آینده انجام شود و این احتمال وجود دارد که افزایش قیمت گاز در دستور کار قرار گیرد و فشار اقتصادی بیشتر بر ارمنستان تشدید شود.

کرملین همچنان بر این باور است که با انتشار اطلاعات نادرست، تحمیل فشار اقتصادی و اکنون تهدید به بستن پایگاه نظامی، می‌تواند ایروان را وادار کند تا همان وفاداری خود را به روسیه نشان دهد که قبل از جنگ 44 روزه 2020 وجود داشت. تنها راه پیش رو این است که دو طرف زمینه های توافق را بیابند و تا جایی که ممکن است به همکاری ادامه دهند.

مسکو باید از گذشته نزدیک درس بگیرد. همانطور که نتوانست اوکراین را از طریق جنگ تحت سلطه خود درآورد، نمی‌تواند مردم ارمنستان را از طریق فشارهای اقتصادی یا سایر اشکال، وادار به ترک مسیر جدیدی که انتخاب کرده‌اند، کند.

“MASSIS”