در 13 اکتبر، آرارات میرزویان، وزیر امور خارجه و بازرگانی جمهوری اسلامی ایران، در میزگردی تحت عنوان “بازاندیشی در مشارکت شرقی اتحادیه اروپا” که در چارچوب مجمع امنیتی ورشو برگزار شد، سخنرانی افتتاحیه کرد. در زیر سخنان کامل وزیر میرزویان را مشاهده می کنید.
«عالی‌جناب، همکاران محترم، خانم‌ها و آقایان، برای من باعث افتخار است که امروز خطاب به این مخاطبان محترم باشم.
ما در زمانی ملاقات می کنیم که یکی از موفق ترین ابتکارات سیاسی اتحادیه اروپا، مشارکت شرقی، به دلیل واقعیت های جدید دنیایی که به تدریج از هم پاشیده است، در حال آزمایش است.
2009 از زمان آغاز به کار، مشارکت شرقی مبتنی بر این دیدگاه بوده است که همکاری نزدیک تر با اتحادیه اروپا می تواند به تقویت دموکراسی و اصلاحات نهادی در همسایگی شرقی اتحادیه اروپا کمک کند، در حالی که تشخیص می دهد که شش کشور شریک شرقی لزوماً آرزوها یا اولویت های یکسانی ندارند.
با این حال، در طول تقریباً دو دهه، تحولات عمیق ژئوپلیتیکی، امنیتی و اجتماعی به طور قابل توجهی محیط مشارکت شرقی را تغییر داده است و شش کشور شرکت کننده در این ابتکار مسیرهای مختلف توسعه سیاسی و یکپارچگی اروپایی را در پیش گرفته اند. این تحولات ناگزیر مفهوم اصلی مدل مشارکت یکپارچه را زیر سوال برده است.
سوال اساسی این است که مشارکت شرقی چگونه می تواند ارتباط، اثربخشی و جاه طلبی خود را در یک محیط سیاسی اساساً تغییر یافته حفظ کند. در این زمینه، من می خواهم رویکرد ویژه ارمنستان را با سه مشاهدات اصلی ارائه کنم.
اول مشارکت شرقی باید همچنان به دموکراسی، حاکمیت قانون و انعطاف پذیری نهادی اهمیت ویژه ای بدهد. از دیدگاه ارمنستان، یکی از مهمترین دستاوردهای مشارکت شرقی، کمک آن به ارتقای حکومت دموکراتیک و اصلاحات نهادی است. این اصلاحات نه تنها به این دلیل مهم است که ارمنستان را به استانداردهای اروپایی نزدیک می کند، بلکه مستقیماً انعطاف پذیری، کارایی و مشروعیت نهادهای دولتی ما را تقویت می کند. در عصر تهدیدات ترکیبی و اطلاعات نادرست، نهادهای قوی و پاسخگو به خودی خود یک منبع استراتژیک هستند.
دوم تجربه ارمنستان اهمیت در نظر گرفتن آرزوها و سطح جاه طلبی هر کشور شریک در توسعه روابط دوجانبه با اتحادیه اروپا را ثابت می کند. از زمان آغاز به کار مشارکت شرقی، روابط ارمنستان و اتحادیه اروپا پیشرفت قابل توجهی داشته است، از جمله از طریق اجرای مداوم توافقنامه مشارکت جامع و گسترده. مشارکت ما در سال 2025 جاه طلبانه تر شد. در دسامبر، زمانی که دستور کار استراتژیک جدید مشارکت ارمنستان و اتحادیه اروپا را پذیرفتیم، همکاری را در تعدادی از جهت ها، از جمله امنیت و انعطاف پذیری، اتصال، انرژی، تحرک و ادغام بخشی گسترش دادیم.
آرمان های اروپایی ما نیز فرمول بندی حقوقی و سیاسی دریافت کرده است. 2025 در ماه مارس، ارمنستان قانون آغاز روند پیوستن به اتحادیه اروپا را تصویب کرد و در سال 2026. در ماه مه، اولین نشست ارمنستان و اتحادیه اروپا برگزار شد که بار دیگر بر اهمیت استراتژیک رو به رشد روابط تاکید کرد. از جنبه عملی، ماموریت نظارتی اتحادیه اروپا در ارمنستان از سال 2023 به ثبات در مرز ما با آذربایجان کمک کرده است و ماموریت مشارکت جدید اتحادیه اروپا از تقویت انعطاف پذیری ما در برابر اطلاعات نادرست، تهدیدات ترکیبی و تهدیدات سایبری حمایت می کند.
اتحادیه اروپا در پاسخ به جاه‌طلبی‌های ما، مشارکت دوجانبه‌ای را با ارمنستان به‌طور فزاینده‌ای شخصی‌سازی می‌کند. اگرچه ارمنستان هنوز وضعیت نامزد عضویت در اتحادیه اروپا را ندارد، اما برنامه تاب آوری و رشد ارمنستان در حال اجراست. در عین حال، ما در چارچوب گفتگو در مورد آزادسازی ویزا در حال پیشرفت هستیم و اقدامات مستقل تجاری اتحادیه اروپا که اخیراً اتخاذ شده فرصت های بیشتری برای تنوع تجارت خارجی ارمنستان ایجاد می کند.
سوم آینده شراکت شرقی باید محیط در حال تغییر ژئوپلیتیک و ارتباط متقابل در قفقاز جنوبی را در نظر بگیرد. منطقه امروز دیگر آن منطقه ای نیست که در زمان راه اندازی مشارکت شرقی وجود داشت. اجلاس صلح 2025 که در ماه اوت در واشنگتن برگزار شد، واقعیت جدیدی را در قفقاز جنوبی ایجاد کرد که فرصت‌هایی را برای تشکیل منطقه‌ای صلح‌آمیزتر، مرتبط‌تر و وابسته‌تر ایجاد می‌کند.
بیانیه واشنگتن همچنین طرح TRIPP را آغاز کرد که با آشکار ساختن پتانسیل های اقتصادی، ترانزیت و انرژی منطقه و اطمینان از اتصال متقابل مطمئن بین اروپا و آسیا، می تواند به صلح و رفاه در منطقه نیز کمک کند.
کشف و تحقق پتانسیل های منطقه، در راستای چشم انداز ارمنستان “تقاطع صلح”، و همچنین مشارکت وابستگی متقابل ارمنستان و اتحادیه اروپا، می تواند به تقویت روابط بین اروپا و همسایگان شرقی آن کمک کند، در حالی که همسایه اروپایی را قادر می سازد تا با واقعیت های ژئوپلیتیکی تغییر قابل توجهی سازگار شود.
با در نظر گرفتن همه عوامل و دگرگونی‌های فوق، تجربه ارمنستان ثابت می‌کند که آینده شراکت شرقی را می‌توان با توانایی آن در توسعه و انطباق با واقعیت‌های در حال تغییر، تبدیل از یک چارچوب کلی همسایگی به یک پلت فرم منعطف که امکان اتصال مسیرهای مختلف یکپارچگی اروپایی، با در نظر گرفتن آرمان‌ها و قالب‌های مختلف از یکپارچگی اروپایی، حفظ ارتباط مجدد و یکپارچگی اروپایی، و در عین حال حفظ اصول متقابل، همکاری‌های متقابل و عدم اتصال مجدد آن را تعیین کرد. هسته
در نهایت، هدف از طرح مجدد مشارکت شرقی نباید حفظ مدلی مبتنی بر واقعیت‌های گذشته باشد، بلکه ایجاد چارچوبی برای تحقق کامل فرصت‌های کنونی است که به اندازه کافی انعطاف‌پذیر باشد تا راه‌ها و رویکردهای مختلف را در نظر بگیرد و در عین حال به اندازه کافی بلندپروازانه باشد تا ارتباط متقابل بین مناطق ما را تضمین کند. متشکرم.”
