نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان اعلام کرد، موضوع مناطق تحت پوشش و مناطق تحت پوشش می‌تواند از طریق تبادل ارضی در طی فرآیند تحدید حدود مرز بین ارمنستان و آذربایجان حل شود.
در هیچ یک از دو طرف مرز نباید منطقه‌ای وجود داشته باشد، به عبارت دیگر، دو کشور ارمنستان و آذربایجان باید مبادله سرزمین‌هایی با ابعاد مشابه و دقیق انجام دهند.»
اساساً، این اولین باری است که ارمنستان راه حل خود را برای مسئله محاصره پیشنهاد می کند. اما مبادله سرزمینی چقدر واقع بینانه است و برای اجرای آن باید به چه موارد قانونی و عملی پرداخت؟
به گفته کارشناس سامول ملیکستیان، لازم است نه تنها مساحت مناطق مورد مبادله، بلکه اهمیت استراتژیک، ارتباطات جاده ای و پیامدهای قانونی تغییرات سرزمینی مورد توجه قرار گیرد. مساحت مناطق تحت محاصره آذربایجان نزدیک به شش واحد مربع بزرگتر از منطقه آرتسواشن است. به عبارت دیگر، فراتر از یک مبادله ساده مناطق محصور، باید غرامت سرزمینی بیشتری برای اطمینان از اینکه مساحت کل کشورهای مربوطه بدون تغییر باقی می ماند، وجود داشته باشد.
این تحلیلگر سیاسی خاطرنشان می کند که اگر طرفین با مبادله موافقت کنند، باید تصمیم بگیرند که کدام مناطق را مبادله کنند و چگونه از اصل عمل متقابل حمایت کنند.
علاوه بر این، تغییر در وضعیت حقوقی سرزمین ها را نمی توان با کنترل *عملی* آنها یکی دانست. به گفته ملیکستیان، در حالی که آرتسواشن در حال حاضر تحت کنترل آذربایجان است، این به خودی خود به معنای نهایی شدن وضعیت آن به عنوان سرزمین آذربایجان از نظر قانونی نیست.
در ارزیابی وی، مبادله سرزمینی عمده را نمی توان به طور خودکار بخشی از فرآیند فنی تعیین حدود مرزها در نظر گرفت. ممکن است در اینجا به یک توافق بین دولتی جداگانه نیاز باشد، و مقررات قانون اساسی در مورد تغییرات سرزمینی نیز می تواند مسئله رفراندوم را مطرح کند:
“البته گزینه رسیدگی به این موضوع از طریق توافقات بین دولتی خاص وجود دارد؛ با این حال، اصل تغییر سرزمینی مستلزم استفاده از مکانیسم همه پرسی در ارمنستان و آذربایجان است. و من معتقدم که در این مورد باید همه پرسی برگزار شود.”
اما موضوع به مناطق شناخته شده محدود نمی شود. در بخش های خاصی از مرز، جاده ها از قلمرو کشور همسایه عبور می کنند و چندین بار از مرز عبور می کنند.
اگر الان از کیرانتس به وسکپار سفر کنید، چهار بار از مرز سابق آذربایجان عبور می کنید، آن منطقه به اصطلاح مثلث وسکپار است. این منطقه از نظر فنی قلمرو آذربایجان مربوط به دوران شوروی است، در حالی که کرانه مقابل رودخانه، سرزمین ارمنستان است، اما یک جاده آذربایجان که روستاهای آن را به هم متصل می کند، از آن عبور می کند. تا به امروز، آن بخش تحت کنترل آذربایجان است.
بازگشت به مرزهای دوران شوروی می تواند مشکلات لجستیکی و حمل و نقلی جدی برای ارمنستان و آذربایجان ایجاد کند.
“مسئله دسترسی جاده ای در بخش تاووش برای سکونتگاه های مرزی دو کشور حیاتی است. بنابراین، به گفته این کارشناس، یک راه حل بالقوه باید نه تنها مستلزم مبادله مناطق محصور، بلکه بازنگری جامع شبکه های جاده ای و ارتباطات سرزمینی باشد.”
“وضعیت مشابهی در مسیر ایجوان به قزاق وجود دارد: پس از محاصره، سرزمین ارمنی‌ها، پس از آن یک روستای آذربایجانی، سپس دوباره ارمنی‌ها و در نهایت خاک آذربایجان وجود دارد.” از آذربایجان منزوی می شود.
بنابراین، تنظیم بخش‌های خاصی از مرز – همانطور که در مقررات تعیین حدود مرزها پیش‌بینی شده است – و مبادله سرزمین‌های بزرگ فرآیندهای متمایز هستند. تنظیم برخی از بخش های مرزی می تواند به حل مسائل مربوط به جاده ها و ارتباطات کمک کند. با این حال، مبادله کل مناطق مستلزم تصمیمات قانونی جداگانه و توافقات روشن است.
برای جزئیات ویدیو را ببینید.
