در داخل ارمنستان عرضه مراقبت های بهداشتی همگانی: برخی از آنها توسط شبکه ایمنی عقب مانده اند

نوشته آنتون گیسلر (کارآموز هتک)

یک بیمار از استان آرماویر ارمنستان که در این مقاله برای حفظ هویت خود آنی پطروسیان نامیده می شود، در سال 2024 به سرطان مبتلا شد. او به بیمارستانی در ایروان ارجاع شد. پس از پرتودرمانی و جراحی، او اولین جلسه شیمی درمانی خود را در مرکز ملی انکولوژی VA Fanarjyan ایروان در سال 2026 آغاز کرد.

هزینه درمان بین 260000 درام (720 دلار آمریکا) تا 275000 (762 دلار آمریکا) متغیر است. عوارض خونی 200000 AMD اضافی (554 دلار آمریکا) اضافه می کند. یک دوره شامل پنج تا شش جلسه است و هر بیست و یک روز، پطروسیان باید 15-25000 AMD اضافی (42-59 دلار آمریکا) برای تخت بیمارستان بپردازد. کل هزینه یک دور شیمی درمانی حدود 2 میلیون AMD (5539 دلار آمریکا) شامل هزینه مشاوره است.

پطروسیان تحت بیمه همگانی سلامت، یک بیمه اجباری دولتی جدید، که در 1 ژانویه 2026 راه اندازی شد، بیمه شده است. صندوق مربوطه قرار است تا سقف 1.2 میلیون AMD (3323 دلار آمریکا) درمان شیمی درمانی را پوشش دهد. با این حال، مصاحبه هتک با بیمار نشان می دهد که هیچ وقت پولی بازپرداخت نمی شود و تمام هزینه ها از جیب مردم پرداخت می شود.

صندوق بیمه همگانی سلامت بیان می‌کند که هدف این بیمه کاهش بار مالی بر دوش خانواده‌های آسیب‌پذیر است که به دلیل هزینه‌های بالای سلامتی در معرض فقر قرار می‌گیرند، اما برای پطروسیان، تغییر چندانی به سوی بهتر انجام نشده است.

پطروسیان می‌گوید: «همه ما در مورد اینکه چرا بیمه کار نمی‌کند سؤال مشابهی پرسیده‌ایم. وقتی می‌پرسید چرا هزینه مشاوره را پرداخت می‌کنید، آنها پاسخ می‌دهند که این روال عادی است.» او دوستانی دارد که درمان های مشابهی را پشت سر گذاشته اند و خود را خوش شانس می داند، زیرا هزینه داروهای شیمی درمانی می تواند تا سه برابر گران تر باشد.

پطروسیان به هتک می گوید: «هیچ کس از بیمه استفاده نمی کند. اگر کسی از آن استفاده می کرد، ما از آن خبر داشتیم.

یکی از تغییراتی که او به آن اشاره می کند مربوط به سیستم دریافت بیمارستان است. قبل از سال 2026، چکی برای او صادر شد که در آن خدمات یا داروی خاص پرداخت شده بود. حالا رسید صادر شده فاکتور رسمی مالیات بر ارزش افزوده نیست. در عوض، چیزی در رسید وجود ندارد که نشان دهد پرداخت برای چه بوده است. “فقط می گوید “فنارجیان M/c”، نام کلینیک انکولوژی که در آن درمان دریافت شده است.

پطروسیان همچنین از نحوه خرید دارو به «هتک» می گوید. آنها شما را به طبقه دوم می فرستند. به داروخانه خودشان. و شما حتی یک رسید مناسب دریافت نمی کنید.

سایر مسائل کوچکتر نیز همچنان ادامه دارد، زیرا بیماران، به دلیل ازدحام بیش از حد، اغلب اتاق خود را ندارند و باید در راهرو دارو مصرف کنند. پطروسیان به هتک می گوید که صف ها ممکن است ساعت ها طول بکشد. یک بار برای انجام درمان مجبور شدیم تا هفت صبح صبر کنیم.

مرکز پزشکی یولیان ایروان

در فاصله دو کیلومتری، در مرکز هماتولوژی و انکولوژی یولیان، سامول بردخچیان متخصص سرطان تصویر متفاوتی ارائه می دهد. به‌ویژه برای بیماران سرطانی، به دلیل هزینه‌های درمان، او تخمین زد که «حدود 90 درصد بیماران بدون دولت درمان نمی‌شوند».

دکتر به خبرنگار هتک می گوید که تعداد بیماران در مقایسه با سال 2025 حدود 10 درصد افزایش یافته است. در بیمارستان او، هتق می تواند تأیید کند که به نظر می رسد مشکل ازدحام جمعیت همچنان پابرجاست، زیرا بیماران داروهای شیمی درمانی نیز در راهروها مصرف می کنند.

با این حال بردخچیان معتقد است که این سیستم برای بیمارستان او کار می کند. داروهای بیشتری برای بیماران در دسترس است و درمان در بیمارستان رایگان است.

او اعتراف می کند که بارها بوده است که داروها تمام شده است، زیرا دولت وقت کافی برای تهیه تعداد مورد نیاز دارو را نداشته است. در این دوره‌ها از بیمار می‌خواهیم داروهای خود را بخرد.»

با وجود بیمه همگانی، برخی از بیماران هزینه های درمانی را پرداخت می کنند که باید در این سیستم گنجانده شود، اما شیوع این مشکل ممکن است مختص هر بیمارستان باشد.

بردخچیان بر این باور است که با گسترش این بیمه به همه شهروندان ارمنستانی، بیمارستان ها تحت فشار فزاینده ای قرار خواهند گرفت. او به «هتک» می‌گوید: «ما باید برای افزایش حجم کار آماده باشیم، اگرچه برنامه دولت برای اطمینان از این امر نامشخص است.

گزارش صندوق

الف گزارش دهید صندوق بیمه همگانی سلامت برای نیمه اول سال 2026 بیان می کند که این بیمه اکنون 1.8 میلیون نفر را تحت پوشش قرار می دهد که حدود 762000 نفر از آنها خدمات تحت پوشش دریافت می کنند. این سازمان ادعا می کند که 102.4 میلیارد AMD (284 میلیون دلار آمریکا) به بیمارستان ها، کلینیک ها و بیماران محلی بازپرداخت شده است که حدود نیمی از کل بودجه 2026 صندوق 211 میلیارد (584 میلیون دلار آمریکا) است.

هیچ‌کدام از این پول‌ها صرف هزینه‌های درمان پطروسیان نمی‌شود، حتی اگر او جزو گروه‌های دارای بیمه اجباری مرحله 1 طرح ابتکاری باشد.

از ژانویه سال 2026، ایالت برای افراد زیر 18 سال، بالای 65 سال، بیماران دارای معلولیت و سایر گروه ها حق بیمه پرداخت می کند، در حالی که کارمندانی که بیش از 200001 AMD (554 دلار آمریکا) در ماه درآمد دارند از طریق هزینه اجباری 129600 AMD در سال بیمه می شوند (برای کارمندان آنها 359 دلار آمریکا حقوق می گیرند). هدف مراحل بعدی گسترش پوشش به کل جمعیت تا ژانویه 2029 است، اما با بروز مشکلات در این مرحله اولیه، موفقیت برنامه قابل تردید است.

این گزارش شامل نواقص دیگری نیز بود. بازپرداخت از همه مناطق فقط 90.26 میلیارد AMD (250 میلیون دلار آمریکا) است که 12 میلیارد AMD (33 میلیون دلار آمریکا) کمتر از مجموع 102.4 میلیارد AMD (284 میلیون دلار آمریکا) اعلام شده صندوق است. وزارت بهداشت به «هتک» می‌گوید که مجموع بازپرداخت‌ها از مناطق مختلف شامل هزینه خدمات اولیه بهداشتی نمی‌شود و این تفاوت را توضیح می‌دهد. با این حال، بر اساس گزارش صندوق، بازپرداخت برای مراقبت های بهداشتی اولیه تنها 8.6 میلیارد AMD (23.7 میلیون دلار آمریکا) است که کل تفاوت را به حساب نمی آورد.

نابرابری های منطقه ای

علاوه بر این، این گزارش تفاوت‌های جغرافیایی زیادی را در تعداد بازپرداخت‌ها از صندوق بیمه همگانی سلامت بین ایروان و استان‌های دیگر نشان می‌دهد.

در حالی که 78.43 میلیارد AMD (217 میلیون دلار آمریکا) در ایروان بازپرداخت شد، سایر استان ها با بازپرداخت های بین 0.36 میلیارد (1.0 میلیون دلار) تا 2.40 میلیارد (6.6 میلیون دلار) عقب ترند.

وزارت بهداشت تراکم جمعیت ایروان و تمرکز ارائه دهندگان خدمات پزشکی در پایتخت را به عنوان توضیحی برای تفاوت های منطقه ای ذکر می کند.

ایروان بیشترین تعداد ذینفع را دارد. 688000 نفر در اینجا تحت درمان قرار گرفته اند، در حالی که 69000 در شیراک دومین تعداد است. با این حال، تراکم جمعیت پایتخت به تنهایی نمی تواند تفاوت در بازپرداخت کل را توضیح دهد.

بیمارانی که در ایروان تحت درمان قرار می گیرند، در مقایسه با استان های دیگر مانند آرارات و کوتایک، پنج برابر تعداد بازپرداخت برای هر نفر و سه برابر بیشتر از آرماویر، که دومین بازپرداخت بزرگ برای هر گیرنده است، دریافت می کنند.

تصویر بازپرداخت به ازای هر گیرنده:

هم هزینه و هم تعداد خدمات شروع به توضیح این تفاوت می کند. ایروان، دوباره بالاترین میزان بازپرداخت برای هر سرویس را دارد که به معنای بالاترین هزینه درمان است.

تصویر بازپرداخت هر سرویس:

علاوه بر این، دریافت کنندگان در اینجا بیشترین خدمات را به ازای هر نفر داشته اند که حدود ده نفر است، در مقایسه با 3.4 در شیراک و 3.5 در آراگاسوتن.

تصویر تعداد خدمات به ازای هر ذینفع:

سن به این نابرابری کمک می کند، زیرا ایروان تعداد بیشتری از افراد بالای 65 سال دارد که 57 میلیارد AMD (158 میلیون دلار آمریکا) از صندوق بیمه همگانی سلامت دریافت کردند که بیش از نیمی از بازپرداخت ها است. با این حال، بر اساس گزارش ARMSTAT، در مقایسه با آرارات، استانی با جوان ترین جمعیت، تنها 5 درصد بیشتر سالمندان در پایتخت زندگی می کنند. سن به تنهایی نمی تواند تفاوت در بازپرداخت ها را توضیح دهد.

در عوض، داده ها نشان می دهد که اکثر بیماران تحت پوشش بیمه همگانی سلامت، درمان در ایروان را انتخاب می کنند.

آمار جمعیت این نتیجه را تایید می کند. ایروان تنها منطقه ای است که تعداد دریافت کنندگان آن بیشتر از گروه های سنی بیمه شده توسط دولت است. طبق آمار ARMSTAT حدود 479000 نفر زیر هجده سال یا بالای شصت و پنج سال در پایتخت هستند، در حالی که منطقه 688000 بیمار را جبران کرده است. برای مقایسه، در تمام مناطق دیگر، تنها بخشی از جمعیتی که باید توسط دولت بیمه شوند، در مناطق اصلی خود بازپرداخت دریافت کردند، که نشان می‌دهد آنها یا بازپرداخت دریافت نمی‌کنند یا برای درمان به ایروان سفر می‌کنند.

بردخچیان بیمارانی از سراسر ارمنستان دارد که این حرکت بیماران را بیشتر تایید می کند. با این حال، او این ایده را رد می کند که برخی از بیماران در اولویت قرار دارند. ما برای هر بیمار، صرف نظر از محل سکونتشان، درمان یکسانی را تجویز می کنیم و بیماران بازپرداخت یکسانی را از دولت دریافت می کنند.»

با این حال، در حالی که بیماران به طور مساوی درمان می شوند، تمرکز خدمات بهداشتی در ایروان یک مانع جغرافیایی برای دسترسی برابر برای بیماران استانی است. بردخچیان تخمین زد که «بیش از 90 درصد درمان سرطان خود را در ایروان دریافت می‌کنند، زیرا اکثر پزشکان، تجهیزات، دستگاه‌های MRI و PET-CT در اینجا متمرکز هستند». برای شیمی درمانی، بیماران ممکن است مجبور شوند تا 300 کیلومتر را هر دو تا سه هفته یک بار سفر کنند، و هزینه حمل و نقل و اقامت را به عنوان یک هزینه پیشگیرانه برای بیماران خارج از ایروان اضافه می کند.

تجربه یک بیمار

لیلیت سرکیسیان، ساکن یغگنوان در استان آرارات، که نامش برای حفظ حریم خصوصی او تغییر کرده است، مرزهای جغرافیایی دسترسی به مراقبت های بهداشتی را تایید کرد. او به هتک می گوید که بیماران روستای او به دلیل وضعیت نامناسب خدمات درمانی در استان محل سکونتش باید برای اکثر درمان ها به ایروان سفر کنند. از آنجایی که بیمارستان های استانی آرارات و آرتاشات فاقد تجهیزات هستند، بیماران اغلب باید با تاکسی به ایروان بروند. این سفر تنها 40 دقیقه طول می کشد، اما می تواند تا 8000 درام هزینه داشته باشد، که برای بسیاری از مردم، به ویژه بازنشستگان، توان پرداخت آن را ندارند.

آمبولانس ها جایگزین نیستند. سرکیسیان توضیح می دهد که چگونه آنها قابل اعتماد نیستند و هیچ تجهیزاتی ندارند. علاوه بر این، آنها فقط می توانند بیماران را به بیمارستان های استانی ببرند، در حالی که بیشتر بیماران می خواهند به ایروان بروند.

یغگناوان به مرکز ایروان نزدیک است و تنها پنجاه کیلومتر با آن فاصله دارد. موانع منطقه‌ای و قیمت حمل‌ونقل که سرکیسیان توضیح می‌دهد در بسیاری از بیماران منطقه‌ای که تا چهارصد کیلومتر دورتر زندگی می‌کنند در چندین عامل ضرب می‌شود.

توسعه تاریخی

مشکل تمرکز مراقبت های بهداشتی در ایروان چندین دهه است که ادامه دارد. گزارش های بانک جهانی و WHO از 2013، 2019، و 2022 هشدار می دهند که در نتیجه بسته شدن بیمارستان های روستایی پس از شوروی، بسیاری از جمعیت خارج از پایتخت از خدمات بهداشتی با کیفیت محروم هستند. در سال 2022، WHO تمرکز بالاتری از کارکنان مراقبت های بهداشتی در پایتخت را گزارش کرد که در مقایسه با سایر مناطق، دو برابر تعداد پرستار و پنج برابر تعداد پزشک در هر بیمار بود.

دیگری گزارش 2025 توسط صندوق کودکان ارمنستان و دانشگاه دولتی پزشکی ایروان بی اعتمادی به کارکنان مراقبت های بهداشتی روستایی را دلیلی برای مراجعه بیماران به مراقبت های پزشکی در پایتخت ذکر می کند.

وزارت بهداشت به «هتک» می گوید که توسعه متناسب منطقه ای یکی از اولویت های آنهاست. ابتکاراتی مانند رزیدنتی های بالینی هدفمند و بازپرداخت هزینه های تحصیل کارکنان بهداشت منطقه ای برای بهبود مراقبت های بهداشتی در خارج از ایروان در نظر گرفته شده است.

علاوه بر این، این وزارتخانه بیان می کند که چهارده موسسه پزشکی در سال 2025 ساخته یا بهبود یافته اند و کار در سال 2026 ادامه دارد.

با این حال، بازپرداخت در این مناطق به دنبال پایتخت است، اگرچه برنامه آزمایشی بنیاد بیمه همگانی سلامت برای معاینات بهداشتی پیشگیرانه در استان سیونیک ممکن است گامی در جهت درست باشد.

بردخچیان از پیشرفت در دوازده سالی که به عنوان متخصص سرطان کار کرده است می گوید. زمانی که او شروع به کار کرد، هیچ داروی شیمی درمانی توسط دولت پرداخت نشد.

با این حال، بیمه همگانی سلامت که برای محافظت از آسیب پذیرترین افراد جامعه طراحی شده است، برای رسیدگی به نابرابری های منطقه ای در کیفیت مراقبت های بهداشتی کار چندانی انجام نمی دهد. در حالی که صندوق از موفقیت خود در گسترش پوشش نیمی از جمعیت ارمنستان استقبال می کند، بیمارانی مانند پتروسیان هیچ مزیتی دریافت نکرده اند. تمرکز مراقبت های بهداشتی در ایروان باید مورد توجه قرار گیرد تا در عمل به همه بیماران به طور یکسان دسترسی پیدا کند، در حالی که موفقیت این برنامه به بیمارستان های فردی متکی است که دستورالعمل های صندوق بیمه سلامت جهانی را رعایت کنند.

عکس بالا: ویکی‌پدیا کامانز، 2021

اگر اشتباه تایپی پیدا کردید، می توانید با انتخاب ناحیه متن و فشار دادن CTRL+Enter به ما اطلاع دهید.