بیروت — دانشگاه هایگازیان میزبان کنفرانس «شبکه هایی برای شهادت و بازسازی: مبلغان و جامعه انجیلی ارمنی» در روز چهارشنبه، 7 اکتبر 2026، به طور مشترک توسط Lepsiushaus Potsdam و مرکز تحقیقات ارمنی دیاسپورا در دانشگاه هایگازیان برگزار شد.
این کنفرانس یک روزه محققان و پژوهشگرانی را از پیشینه‌های مختلف دانشگاهی و نهادی گرد هم آورد تا تاریخچه مشارکت مبلغان در میان ارامنه، توسعه جوامع انجیلی ارمنی، و شبکه‌های بشردوستانه را که در واکنش به آزار و اذیت، نسل‌کشی ارامنه و پیامدهای آن پدید آمدند، بررسی کنند.
پروفسور Antranig Dakessian، مدیر مرکز تحقیقات ارمنی دیاسپورا (ADRC)، در سخنان خوشامدگویی خود، از از سرگیری فعالیت علمی فعال این مرکز ابراز خرسندی کرد. وی با اشاره به کنفرانس اخیر به طور مشترک توسط دانشگاه آموزشی دولتی ارمنی خاچاتور ابوویان و دانشگاه هایگازیان در ایروان، خاطرنشان کرد: کنفرانس حاضر نیز با همان روحیه همکاری دانشگاهی دنبال می شود. پروفسور داکسیان از دکتر روی ناکه، مدیر Lepsiushaus Potsdam، به خاطر تعهد و تلاش هایش در سازماندهی مشترک کنفرانس تشکر کرد و ابراز امیدواری کرد که این همکاری در سال های آینده شکوفا شود.
دکتر ناک نیز به نوبه خود از برگزاری این کنفرانس که به دلیل اوضاع لبنان به تعویق افتاده بود، ابراز خرسندی کرد. وی همچنین ضمن خیرمقدم به سخنرانان، نسبت به آینده همکاری بین دو نهاد ابراز خوش بینی کرد.
جلسه افتتاحیه: تعامل مبلغان و جوامع ارمنی
کشیش دکتر پل هایدوستیان، رئیس دانشگاه هایگازیان، اولین جلسه را با ارائه خود افتتاح کرد. مبلغان در میان ارامنه: برخوردها، نهادها، تصاویر و میراث خانوادگی. او با تکیه بر تاریخ خانواده‌اش، تقاطع‌های مشارکت تبلیغی، آموزشی و بشردوستانه را در میان ارامنه دنبال کرد و سهم آنها را در توسعه زندگی انجیلی ارمنی و میراث نهادی دانشگاه هایگازیان و مدرسه الهیات خاور نزدیک برجسته کرد.
دکتر پیتر ای. ماکاری، وزیر روابط جهانی خاورمیانه و اروپا در وزارتخانه‌های جهانی کلیسای متحد مسیح، همراه با زوم ارائه شد. “ماموریت و همراهی در زمان نسل کشی.” ارائه او واکنش های مبلغان به قتل عام ارامنه 1894-1896 و نسل کشی ارامنه را بررسی کرد و معنای همراهی مبلغان در طول نسل کشی و ارتباط آن با درگیری های معاصر و بحران های بشردوستانه را بررسی کرد.
پروفسور Antranig Dakessian، مدیر مرکز تحقیقات ارمنی دیاسپورای دانشگاه هایگازیان ارائه کرد. «مذاکره در مورد مأموریت خودخوانده دو نشریه ادواری: نخستین گام های شدماران بیدانی کیدلیاتس (Smyrna، 1839) و Pazmaveb (ونیز، 1843).» مطالعه او مسائل اولیه دو نشریه را مورد بررسی قرار داد و نقش آنها را در گسترش فراتر از آموزه های دینی برای انتشار دانش آموزشی، اجتماعی، تاریخی و علمی و ارتباط جوامع ارمنی با جهان گسترده تر برجسته کرد.
جلسه دوم: شهادت مبلغان، نجات، و امداد در میان نسل کشی
دکتر روی ناکه، مدیر Lepsiushaus Potsdam ارائه کرد یوهانس لپسیوس به عنوان تاریخ نگار نسل کشی. او نوشته‌های یوهانس لپسیوس، الهی‌دان و انسان‌دوست را بررسی کرد و مستندات خشونت، تحلیل تاریخی و سیاسی، محکومیت اخلاقی، و نقش شبکه‌های انجیلی بین‌المللی در جمع‌آوری و انتشار اطلاعات درباره نسل‌کشی ارامنه را برجسته کرد.
آقای میهران میناسیان، پژوهشگر ارشد مؤسسه-موزه نسل کشی ارامنه ارائه کرد. “دستاوردهای مجموعه یتیمان کارن ژپه در حلب.” او بر کار انسان دوستانه مبلغ کارن ژپه دانمارکی و مجموعه داران یتیم ارمنی در نجات و ادغام مجدد زنان و کودکان ارمنی پراکنده در میان قبایل عرب پس از نسل کشی تاکید کرد و بر ماموریت های خطرناک آنها و پناه دادن به صدها نفر از بازماندگان در حلب تاکید کرد.
دکتر هیلمار کایزر، مورخ و محقق دانشگاه برن ارائه کرد “ماموریت های امدادی در روزهای کشتار: شبکه امدادی حلب و قتل عام های درزور.” سخنرانی او بر نقش محوری جامعه انجیلی ارمنی در سازماندهی شبکه های امدادی در سراسر سوریه، اروپا و ایالات متحده و همچنین تلاش برای کمک به تبعیدشدگان در منطقه درزور قبل از کشتارها به پایان کار امدادرسانی سازمان یافته در آنجا تاکید کرد.
دکتر هایک مارتیروسیان، معاون پژوهشی در Lepsiushaus Potsdam، ارائه کرد خانواده رونر در امپراتوری عثمانی: تعهد به مراقبت از یتیمان، آموزش، بشارت و نجات. او تعامل خانواده روهنر با جوامع ارمنی در امپراتوری عثمانی را دنبال کرد و بر مشارکت آنها در مراقبت از یتیمان، آموزش، بشارت و تلاش های نجات در طول قتل عام آدانا و نسل کشی ارامنه تاکید کرد.
جلسه پایانی: شبکه های مبلغان و جوامع انجیلی ارمنی
جلسه آخر به بررسی ایجاد و توسعه شبکه های مبلغان و جوامع انجیلی ارمنی در سراسر امپراتوری عثمانی و قفقاز جنوبی پرداخت.
پروفسور جان آرماجانی، استاد الهیات در کالج سنت بندیکت و دانشگاه سنت جان در مینه سوتا، از راه دور به کنفرانس پیوست تا ارائه دهد. مبلغان اولیه ABCFM در لبنان و سوریه و روابط آنها با ارامنه در آن مناطق در قرن نوزدهم و پس از آن. او فعالیت‌های اولیه هیئت کمیسران آمریکا برای مأموریت‌های خارجی در سرزمین‌های عثمانی را مورد بررسی قرار داد و بر روابط آن با جوامع ارمنی، نقش آن در تأسیس کلیساها و مؤسسات آموزشی و کمک‌های بشردوستانه به پناهندگان ارمنی در سوریه و لبنان در طول و پس از نسل‌کشی تاکید کرد.
کشیش Wilbert van Saane، وزیر پردیس و مدرس دین در دانشگاه هایگازیان، و خانم شوشان ینگیبریان، مربی مسیحی در کلیسای انجیلی ارمنستان به طور مشترک ارائه کردند. “ایستگاه ماموریت به عنوان یک سنگ پله و یک راه نجات: ABCFM و کلیسای انجیلی ارمنی در وان، 1870-1915.” مطالعه آنها نقش ایستگاه مأموریت را در ارائه آموزش، مراقبت های بهداشتی، اشتغال، حفاظت و ارتباطات فراملی برای جامعه انجیلی ارمنی بررسی کرد، در حالی که رابطه پیچیده بین مبلغان و مقامات عثمانی را نیز بررسی کرد.
این کنفرانس با آقای هایک ادیلیان، محقق دکتری متخصص در جنبش انجیلی در ارمنستان شرقی، که ارائه کرد به پایان رسید. “دوره آماده سازی فعالیت های مبلغان بازل در شوشی.” ارائه او فعالیت های مقدماتی انجمن مبلغان انجیلی بازل را بین سال های 1820 و 1824 دنبال می کرد و گام های راهبردی را که پایه های کار تبلیغی بعدی آن را در شوشی و مناطق اطراف آن پایه ریزی کرد، برجسته می کرد.
